Met zijn chocoladebruine blad en zachtroze bloemschermen is de gewone vlier (Sambucus nigra ‘Eva’ (BLACK LACE)) een blikvanger
tekst Janneke Klunder
datum 06-11-2025
update 16-10-2026
Waarom kiezen voor een solitaire struik?
Bloeiende vaste planten of eenjarige bloemen zijn leuk in de tuin, maar er is meer mogelijk, zegt hovenier Miranda Spaan. “In een niet al te grote voortuin kun je bijvoorbeeld een mooie vasteplantentuin maken, maar je kunt ook één eyecatcher neerzetten in de vorm van een solitaire, meerstammige struik of heester. Om uitdroging te voorkomen, bedek je de bodem eronder met wat lagere, langbloeiende beplanting. Het blad van de heester kun je hoog opknippen, dan komen de stammen beter tot hun recht."
"Sowieso ben ik er voorstander van om met struiken te werken, zeker in een gemiddelde, kleine tuin. Als je de juiste selectie maakt, heb je met heesters het hele jaar bloei, net als met vaste planten. Dat wordt weleens vergeten.”
Hoe kies je een solitaire struik voor jouw tuin?
Volgens Miranda kan een heester op verschillende manieren een blikvanger zijn. “Vaak heeft een eyecatcher meerdere pluspunten, waardoor-ie vele maanden in het jaar aantrekkelijk is: mooie takken(structuur), bloei of bloesem, mooi blad, bessen of vruchten.”
De solitaire heester vormt dus letterlijk een aandachtstrekker. “Sommige mensen houden van veel planten in de tuin, maar voor de rust kan het goed zijn als er soms één solitair staat waar je oog naartoe getrokken wordt. Geef zo'n heester de ruimte, dat heeft-ie gewoon nodig. We vergissen ons allemaal vaak in hoe groot een struik wordt, kijken naar hoe groot hij is als we hem kopen, maar niet wat het wordt over vijf of tien jaar. Dus verdiep je daarin.”
Met bladkleur en structuur geef je de tuin meer diepte
Miranda vervolgt: “Zelf heb ik een tropische tuin, ik werk veel met bladplanten. Dan heb je wat minder bloemen, maar wel kleur, textuur en vorm in het blad. Ik vind het leuk om tussen al het groen soms even een roodbladige struik te hebben die de aandacht trekt. Die kleur geeft diepte in een tuin en zorgt voor variatie.”
Struiken voor de biodiversiteit
De acht planten die Miranda heeft gekozen zijn goed te snoeien. Ze zijn niet allemaal inheems. “Veel ervan zijn zeker geschikt voor honingbijen en hommels. De boerenjasmijn bijvoorbeeld, maar ook de rozemarijn. Als ik links en rechts om me heen kijk, zie ik hommels op bijna alles vliegen.”
De struiken zijn niet alleen belangrijk vanwege hun bloemen. “In de dichte takken van een wintersneeuwbal kunnen vogels zich goed verschuilen. En de bessen van de gewone vlier zijn voedsel voor vogels, zoals merels en lijsters.”
Zoek je inheemse struiken die veel doen voor de biodiversiteit? Bekijk dan dit rijtje: 10 inheemse struiken met rijke bloei.
Tips van de hovenier
-
Denk aan de toekomst: veel struiken groeien groter dan je denkt. Check altijd de volwassen hoogte en breedte.
-
Combineer slim: gebruik lage, langbloeiende planten onder de struik om uitdroging te voorkomen.
-
Snoei bewust: veel soorten kun je goed in vorm houden of opkronen zodat de stammen mooi zichtbaar blijven.
De 8 beste solitaire struiken
1. Gewone vlier (Sambucus nigra ‘Eva’ (BLACK LACE))
‘Gewone vlier staat bij mij op één vanwege de combinatie van vorm, blad- en bloemkleur. De zachtroze bloemschermen contrasteren prachtig met het chocoladebruine blad. Als toetje krijgt hij ook nog chocoladekleurige bessen. Door het fijne, ingesneden blad combineert hij mooi met bijvoorbeeld de crèmewit bloeiende Cornus.’
Pluspunten: geschikt voor kleinere tuinen, trekt bijen
Minpunten: duurt een paar jaar voordat-ie omhoog gaat groeien en stevige takken vormt
Blikvanger: het donkerbruine blad combineert mooi met de zachtroze bloemschermen
Biodiversiteit: gewone vlier trekt veel wilde bijen
Bloei: juni–juli
Plek: zon/halfschaduw, elke goede tuingrond
Groei: 4 meter hoog, 2,5 meter breed
2. Wintersneeuwbal (Viburnum × bodnantense ‘Dawn’)
‘Wintersneeuwbal heb ik omdat-ie ’s winters bloeit. Er zijn maar weinig planten die dat doen. Deze ‘Dawn’ bloeit op het kale hout, waardoor de zachtroze bloemen extra opvallen. Geschikt als solitair of als meerstammige sierheester als je hem opknipt. Hij krijgt ook nog besjes en heeft een compacte, bossige groeiwijze waarin vogeltjes zich goed kunnen verstoppen.’
Pluspunten: bloeit op kaal hout, compact en vogelvriendelijk
Minpunten: geen
Blikvanger: bloeit wanneer er maar weinig planten in bloei staan
Biodiversiteit: vogels kunnen zich goed tussen het blad verstoppen
Plek: zon/halfschaduw
Groei: compact en bossig, 2,5-3 meter hoog, 2,5 meter breed
3. Schijnhulst (Osmanthus x burkwoodii)
‘Groenblijvende schijnhulst is veelzijdig. Je kunt hem gebruiken als haag, solitair of meerstammige struik. Zelf heb ik hem laatst opgeknipt als meerstammige struik. Dankzij de kleine blaadjes en goede snoeibaarheid is hij ook geschikt als buxusvervanger. Hij bloeit bovendien en ruikt heerlijk. Als losse struik in een border heeft hij een natuurlijke uitstraling.’
Pluspunten: wintergroen, vormsnoei
Minpunten: geen
Blikvanger: een zee van heerlijk geurende bloempjes in trossen
Biodiversiteit: bloemen trekken bestuivers
Bloei: wit in april-mei
Plek: zon/halfschaduw, goed doorlatende, niet te natte bodem
Groei: los en bossig, 3 meter hoog, 2,5 meter breed
4. Mexicaanse oranjebloesem (Choisya ternata ‘Aztec Pearl’)
‘Deze wintergroene Mexicaanse oranjebloesem heeft prachtig fijn blad. Hij kan goed tegen droogte, maar houdt niet van natte voeten. De struik bloeit twee keer met veel stervormige witte bloemen. Het blad heeft een sterke, kruidige citrusgeur. Vandaar de naam.’
Pluspunten: wintergroen, de geur, de wolk van witte bloemen
Minpunten: kan bij strenge vorst licht invriezen; snoei het dode hout en hij groeit verder
Blikvanger: het wintergroene silhouet
Biodiversiteit: nectarplant; de dichte groei is verstopplaats voor insecten
Bloei: wit in mei, vaak nabloei in herfst
Plek: zon/halfschaduw, op vruchtbare, zure en neutrale grond
Groei: ruim 2 meter hoog, 1,5-2,5 meter breed, goed te snoeien
Grootbloemige Abelia (Abelia x grandiflora)
5. Grootbloemige Abelia (Abelia x grandiflora)
‘De halfwintergroene grootbloemige Abelia heeft een losse takkenstructuur. Ik ben geen voorstander van veel snoei, maar in Frankrijk maken ze er haagblokjes van. De overhangende twijgen zitten vol licht geurende, witroze bloemetjes. Het glanzend groene blad kleurt in de herfst knalrood.’
Pluspunten: de herfstverkleuring en half wintergroen
Minpunten: kan bij strenge vorst iets invriezen, snoei het dode hout en hij groeit weer verder
Blikvanger: aan de overhangende takken groeien vele kleine bloemetjes
Biodiversiteit: lokt vlinders en bijen
Bloei: lichtroze tot wit in juli-september
Plek: zon/halfschaduw, in niet te natte grond; neutrale, kalkarme of lichtzure bodem
Groei: losse groei, vormsnoei tot haag mogelijk, circa 2 meter hoog
6. Boerenjasmijn (Philadelphus coronarius)
‘Boerenjasmijn bloeit prachtig, ruikt heerlijk en is goed voor wilde bijen. Na de bloei is het een vrij gewone struik, dus vooral geschikt voor een grote tuin. Maar voor sommigen zijn de bloemen en geur al reden genoeg. Het is een breed opgaande, bladverliezende heester met enkele bloemen en een goudgele herfstkleur.’
Pluspunten: sterk geurend en geschikt voor wilde bijen
Minpunten: gevoelig voor echte meeldauw
Blikvanger: in bloei is het een zee van witte, geurende bloemen
Biodiversiteit: geschikt voor wilde bijen, honingbijen en hommels
Bloei: wit in mei-juni
Plek: zon/halfschaduw, geschikt voor alle grondsoorten
Groei: 3 tot 4 meter hoog
7. Sneeuwbalspirea (Physocarpus opulifolius 'Lady in red')
‘Sneeuwbalspirea vind ik grappig vanwege de vele bladkleuren, van groen en geelgroen tot rood en oranje. Hij is verkrijgbaar in verschillende hoogtes, bloeit in schermen en krijgt bessen. Het is een bladverliezende, meerstammige heester met een opgaande, gespreide groeiwijze. De paarsrode varianten krijgen bovendien een fraaie herfstkleur.’
Pluspunten: het donkere blad valt mooi op in een heesterborder, fraaie bessen
Minpunten: geen
Blikvanger: de bladkleur en lichtroze bloemen
Biodiversiteit: bijen en hommels
Bloei: lichtroze in juni-juli
Plek: zon/halfschaduw; in de zon heeft het blad een intensere kleur; voorkeur voor zure grond, kan in alle grondsoorten
Groei: 1-1,5 meter hoog
8. Rozemarijn (Rosmarinus officinalis)
‘Rozemarijn koos ik voor de bijen. Het doet veel mensen denken aan het mediterrane landschap en geurt verrukkelijk. Je wilt er steeds aan zitten om die aromatische geur vrij te laten komen. Hij is wintergroen, bloeit met lila bloemetjes en je kunt ermee koken. Ook de olie heeft veel positieve eigenschappen.’
Pluspunten: de geur, eetbaar en aromatisch
Minpunten: verdroogt vrij snel in pot; plant liever in de vollegrond
Blikvanger: de mediterrane uitstraling
Biodiversiteit: geschikt voor wilde bijen, honingbijen en hommels
Bloei: lila in juli-september
Plek: beschutte, zonnige plek met goed doorlatende, liefst neutrale tot kalkrijke grond. Verdraagt droogte, zeewind en luchtverontreiniging
Groei: 1,20 meter hoog en breed
Over de expert
Miranda Spaan is hovenier, tuinontwerper en plantendeskundige, opgegroeid op de kwekerij van haar familie, met jarenlange ervaring in vaste planten, eenjarigen en heesters. Naast tuinontwerp en tuinonderhoud geeft ze ook workshops over beplanting.
Meer informatie op haar website.
Meer tips
Struiken geven je border structuur en zorgen voor minder onderhoud. Groenauteur Modeste Herwig selecteerde 10 rijkbloeiende struiken die daarvoor heel geschikt zijn.
Ook interessant: onze selectie van bomen en grotere struiken met bessen voor meer vogels in je tuin.
Op zoek naar prachtige en kleurrijke salvia's voor in je tuin? Tuinliefhebber en kweker Frans Nienhuis deelt zijn favoriete soorten salvia's.
