tekst redactie Groei & Bloei
update 24-05-2026
Veel mensen houden van een strakgemaaid gezon. Maar je moet je afvragen hoe verstandig dat is als je ook natuurlijk wilt tuinieren. Lees het pleidooi van Romke van der Kaa voor minder maaien en meer leven.
Hieronder de praktische kant als je wel wilt maaien, maar op een manier die beter voor je tuin en het leven in je tuin is. Wat doe je met het maaisel als je je gazon wél graag maait?
Mulchen: gratis bemesting in plaats van werk
Vers grasmaaisel is rijk aan dezelfde hoofdvoedingsstoffen als in gazonmest: stikstof, fosfor en kali. Laat je het op het gazon liggen in plaats van het af te voeren, dan verteert het in een paar dagen en komt die voeding direct beschikbaar voor de grassprieten. Je hoeft je gras niet meer bij te voeden. Ook scheelt het je werk: niet harken, niet wegrijden, niet legen.
De vuistregel om dit goed te laten werken: maai vaak en kort, en haal niet meer dan een derde van de halmlengte per beurt weg. Een gezond gazon vraagt in het groeiseizoen elke vier tot zeven dagen een rondje. Dan blijven de plukjes klein genoeg om tussen de halmen door te vallen, en is er voldoende bodemleven om ze snel om te zetten in voeding.
Wanneer je het maaisel beter wél afvoert
Drie situaties waarin laten liggen averechts werkt:
- Nat gras. Nat maaisel klontert, blijft in plukken op het gazon liggen en kan schimmel en mos in de hand werken. Maai bij voorkeur op een droge dag.
- Te lang gras of strepen. Als de machine hoopjes of stroken maaisel achterlaat, is dat niet alleen slordig: zo'n laagje verstikt de grasmat eronder en kan vervilten tot een dichte viltlaag die water en zuurstof tegenhoudt.
- Bij schimmel kun je het maaisel beter tijdelijk afvoeren. Zo voorkom je dat je het probleem verder over het gazon verspreidt.
Robotmaaier aan het werk
Mulchmaaier en robotmaaiers
Wie serieus aan de slag wil met mulchen, kiest een mulchmaaier: een machine met een gesloten maaidek (geen zijuitworp of opvangbak) en een speciaal gevormd mes. De luchtstroom houdt het gras onder het dek circuleren, zodat het meerdere keren langs de messen gaat en zo fijn versnipperd wordt dat het bijna onzichtbaar tussen de halmen valt.
Robotmaaiers werken vrijwel allemaal als mulchmaaier: ze hebben geen opvangbak en maaien dagelijks kleine stukjes weg. Praktisch voor een strak gazon, maar er zit een keerzijde aan. Robotmaaiers kunnen gevaarlijk kunnen zijn voor egels, kikkers en insecten, vooral 's avonds en 's nachts.
Een gazon dat permanent kort wordt gehouden, biedt bovendien weinig schuilplek voor de tuinfauna. Als je een robotmaaier wil gebruiken, beperk dan in elk geval de maaitijden tot overdag en laat een stukje verrommelen.
Een stuk gazon laten staan: Maai Mei Niet en daarna
Wie het verder wil trekken dan alleen mulchen, kan een deel van het gazon helemaal laten staan. Dat geeft meer bloei, meer insecten en meteen ook minder werk. De campagne Maai Mei Niet vraagt tuiniers om in mei een maand niet te maaien.
In die maand bloeien laagblijvende 'gazonkruiden' die er anders nooit aan toekomen: madeliefje, paardenbloem, witte klaver, brunel en hondsdraf. En juist in mei hebben bijen en hommels honger.
Na mei hoef je niet meteen terug naar wekelijks maaien, inmiddels heet de campagne Maai Minder. Een mooi compromis is mozaïekmaaien: paden en zitplekken houd je kort, en randen, hoeken of een hele strook achterin laat je veel langer staan. Eens per zes weken, of pas in augustus. Zo houd je een gazon waar je op kunt zitten, en geef je tegelijkertijd de dieren en diertjes in je tuin een plek om te leven.
Bij op bloeiende klaver in het gras
Te veel maaisel? Op de composthoop
Lukt het toch niet om alles te laten liggen, of voer je een keer een grote hoeveelheid af? Grasmaaisel is een typisch 'groen', stikstofrijk compostmateriaal. Pure grashopen broeien, stinken en klitten samen.
Meng het maaisel met bruin, koolstofrijk materiaal zoals droge bladeren, takjes, stro of versnipperd karton, in een verhouding van ongeveer twee derde bruin op een derde groen. Zo composteert het snel en krijg je stikstofrijke compost terug voor je borders.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet je gras maaien om te kunnen mulchen?
In het groeiseizoen (april tot oktober) elke vier tot zeven dagen, afhankelijk van het weer en de meststoffenrijkdom van je gazon. De regel niet meer dan een derde van de halmlengte per beurt is belangrijker dan een vaste frequentie. Maai je minder vaak, dan worden de plukken te lang om netjes tussen de halmen door te vallen.
Mag je gras laten liggen na maaien in de herfst?
In het vroege najaar mag het nog: zolang het gras nog groeit en het maaisel kort genoeg is, verteert het prima. Wordt het kouder en blijft het maaisel dagenlang nat liggen, dan kun je het beter afvoeren. De laatste maaibeurt van het jaar (vaak eind oktober/begin november) doe je iets korter dan normaal en met opvang, zodat het gazon de winter schoon ingaat.
Zijn robotmaaiers slecht voor egels en andere dieren?
Ze kunnen schade veroorzaken aan egels, kikkers, salamanders en grondbroedende insecten, vooral bij gebruik in de avond of nacht. Beperk de maaitijden tot overdag, laat een hoekje van het gazon bewust langer staan, en zet de robot uit als er kleine dieren in de tuin zijn gesignaleerd.
