tekst Margriet Kortenoeven
update 16-06-2026
Geen haast in het vroege voorjaar
Ervaren zaaiers weten het allang: in het vroege voorjaar hoef je geen haast te hebben. Ongeveer negentig procent van de bloeiers kun je zaaien op het moment dat het fijn is om buiten te zijn, met het voorjaarszonnetje warm op je rug en de kans op nachtvorst steeds kleiner. Planten die je in deze periode zaait, groeien vrijwel altijd voorspoedig op.
Voor de meeste eenjarigen in dit rijtje komt dat neer op zaaien in april-mei, met uitplanten na de ijsheiligen (medio mei).
Om je zaaisucces te vergroten kun je doorzaaien: dezelfde plant een paar keer zaaien, bijvoorbeeld drie keer om de twee weken. Dat trucje pas ik altijd toe bij de wat zeldzamere soorten.
Later zaaien, langer plukken
Het grote voordeel van later zaaien is dat de planten ook later bloeien, en daarmee langer doorgaan. Het leuke van zelf kweken is dat je meestal planten in overvloed hebt. Plant met gulle hand en verspreid veel bloemen over de hele tuin, dan heb je eindelijk genoeg om te plukken. Doe dat ook, pluk veel: het zorgt voor nieuwe knopvorming en bloei.
En maak ik een keer een grote plantfout, zoals een plant inschatten als een klein lieverdje terwijl het een reus van twee meter blijkt, dan geniet ik evengoed. Het duurt een zomer en een nazomer, ik heb weer wat geleerd, en volgend jaar zet ik 'm op de goede plek.
Eten en water voor hardlopers
De jonge planten krijgen een mooi, ruim plantgat, compost en organische voeding. Het zijn hardlopers, ze hebben eten nodig. En, ik kan het niet genoeg benadrukken, water. Met deze vier fijne soorten kun je lekker overal tussen planten.
Hoe te bestellen?
Ga naar onze webshop om deze zaden te bestellen
Algemene zaai-instructie
Voor deze soorten werkt dezelfde basisinstructie (het slaapmutsje zaai je liever ter plekke buiten, dat staat erbij):
- Zaai dun in zaaigrond, dek de zaden licht af met dezelfde zaaigrond en zet de zaaibakjes binnen op een koele, lichte plek. Houd de zaaigrond licht vochtig.
- De plantjes moeten stevig en kort blijven. Groeien ze te hoog en dun op, zet ze dan wat koeler.
- Zijn de jonge plantjes groot genoeg, dan ga je verspenen: de plantjes vanuit het zaaibakje in een eigen, groter potje zetten. Ik zet meestal twee à drie planten in een P9-potje met goede potgrond. Vanaf nu groeien ze hard; overdag mogen ze buiten staan.
- Zodra er wortels aan de onderkant van het potje zichtbaar zijn, kun je de zaailingen uitplanten (na de ijsheiligen is er geen kans meer op nachtvorst). Zet ze op een zonnig plekje en water ze goed in. Houd ze de eerste week na het uitplanten in de gaten en geef water bij droog, zonnig weer.
4 x eenjarige om zelf te zaaien
Bekijk de vier favorieten van kweker Margriet:
1. Scabiosa atropurpurea 'Summer Fruits'
Je ziet deze mix van zomerfruitkleuren ook wel onder de naam 'Summer Berries'. Meestal ben ik niet zo van mixkleuren, maar deze Scabiosa is een uitzondering: alle tinten gaan goed samen en versterken elkaar. Gaan de bloemen open, dan komen de witte meeldraadjes tevoorschijn, als speldenkussentjes.
Plukken mag, vier maanden lang. Durf na twee maanden de schaar erin te zetten en knip ongeveer een kwart terug, de hele plant, ook de bloemen. Die knipbeurt bevordert een rijke doorbloei. Geef daarna vloeibare, biologische voeding voor bloeiende planten.
Hoogte: 40 cm
Bestel hier het zaad van Scabiosa atropurpurea 'Summer Fruits'
2. Slaapmutsje (Eschscholzia 'Bush Fire')
Slaapmutsjes zijn er in veel tinten, van parelmoer-pastel tot vurig. 'Bush Fire' is die vurige: vlammend dieprozerood met een haast lichtgevend hartje. Het blauwgrijze, ingesneden loof geeft het geheel extra kleur.
In april-mei zaai je dit slaapmutsje gewoon buiten, ter plekke; voorzaaien binnen is niet nodig. Maak de grond wat los, strooi de zaadjes en geef water, dan ontwikkelen ze zich vlot. Uitgebloeide bloemen wegknippen bevordert de bloei.
Hoogte: 20-30 cm
Bestel hier het zaad van Eschscholzia 'Bush Fire'
_-_28de80_-_84cd3b2816f4ad0dc7b738a07fffe19115cfb15b.jpg)
3. IJzerhard (Verbena bonariensis 'Vanity')
Niet wegzakken: dit is niet de gewone bonariensis, dit is 'Vanity'. Vanity betekent zoiets als ijdelheid en frivoliteit, en wat mij betreft mag deze verbena zich daarop beroepen. Neem de gewone Verbena bonariensis in zijn paarsroze glorie van wel twee meter, maak de kleuren wat dieper en halveer de hoogte: dat is 'Vanity', een compacte, rijkbloeiende verbena.
Uitstekend in te passen in de border en ook zeer geschikt voor een pot op het terras. Een goede, recente introductie met al enkele gouden medailles op zak.
Hoogte: 80 cm
Bestel hier het zaad van Verbena bonariensis 'Vanity'
4. Nemesia strumosa 'KLM'
De naam van deze Nemesia liet me glimlachen: nu eens geen 'Blue Heaven' of 'Paradise Blue', maar gewoon 'KLM'. Je weet meteen wat je krijgt, want deze zomerbloeier heeft een nationaal tintje. Nemesia's kweken makkelijk en ontwikkelen zich vlot, en laten zeker een week of tien hun blauw-witte vliegtuigjes zien.
Zet je deze plant wat later in de grond, dan presteert hij tot ver in de zomer. Durf te knippen; dat bevordert de knopzetting en doorbloei.
Hoogte: 25-35 cm (soms wat rankend)
Bestel hier het zaad van Nemesia strumosa 'KLM'
Over de auteur
Kweker Margriet Kortenoeven is eigenaar van Kwekerij Margriet in Sint Pancras, waar ze bijzondere vaste planten en eenjarigen kweekt zonder kunstmest of bestrijdingsmiddelen. Voor Groei & Bloei deelt ze haar zaaitips.
Bezoek
Kwekerij Margriet
Bovenweg 66
1834 CG Sint Pancras
kwekerijmargriet.nl
Meer zelf zaaien met Margriet
Smaakt het naar meer? Lees deze verhalen van Margriet over het zaaien van bijzondere schermbloemen of kleurrijke korenbloemen voor een lange pluk, of probeer eens bijzondere cosmea.
beeld Jasker Kamp
