tekst Fransje van Dorp
datum 01-07-2015
update 03-04-2026
Er veel soorten papavers. Onze eigen klaproos (Papaver rhoeas), die hier helemaal is ingeburgerd, is er een van. Maar ook in andere delen van de wereld komen ’klaprozen’ voor. Papaver somniferum, de slaapbol, is oorspronkelijk afkomstig uit het Middellandse Zeegebied.
Daar werd deze plant - zo blijkt uit opgravingen in het zuiden van Spanje - al vierduizend jaar voor onze jaartelling gekweekt. Kennelijk wist men ook toen al dat P. somniferum een stofje bevat waar je rustig van wordt. Het witte melksap, dat vrijkomt als je de onrijpe zaadbollen inkerft, bevat namelijk opium.
Eenjarig
Net als de klaproos is de slaapbol eenjarig. Toch hoef je ze niet elk jaar te zaaien, want als je eenmaal slaapbollen in je tuin hebt, komen ze vaak jaren achter elkaar terug. Door het blauwgrijze blad zijn de zaailingen gemakkelijk te herkennen. Vanwege hun fragiele penwortel laten ze zich moeilijk verplanten, maar door selectief wieden bereik je toch dat spontane gevoel van een cottagetuin.
Papaver somniferum behoort tot de zogenaamde ’winterharde eenjarigen’. Deze groep wordt ook wel winterannuellen genoemd. Dit type eenjarigen kun je in augustus-september zaaien. De zaailingen maken dan nog voor de winter een penwortel en een bladrozet en zijn redelijk winterhard.
In het najaar sterven ze bovengronds af, maar in de volgende lente wordt er weer nieuw blad gevormd en omstreeks juli begint de bloei. In dit opzicht lijken ze dus op tweejarigen. Toch is er een belangrijk verschil, want winterannuellen kun je, net als niet-winterharde eenjarigen, ook in het voorjaar zaaien.
Zaaien van papaver
Het zaaien van slaapbollen (in maart-april of in augustus-september) doe je bij voorkeur direct in de volle grond. Maak die eerst goed los, tot op een diepte van zo’n 25 cm, en verkruimel grove kluiten met de hark. Meng het zaad met wat grof zand (omdat papaverzaad erg fijn is, werkt dat makkelijker), trek oppervlakkige geultjes en zaai het zaad zo dun mogelijk.
De afstand tussen volgroeide planten moet ongeveer 20 cm zijn. Dek het zaad vervolgens toe met een heel dun laagje aarde. In potjes zaaien kan ook, maar omdat je papaverzaailingen niet kunt verspenen, moet elk zaadje in een apart potje worden gezaaid.
Papavers bloeien niet zo lang, maar hun grote, opvallende bloemen hebben een dramatisch effect. Na de bloei vormen ze grote zaadbollen, met daarin honderden zaden. Als je de zaden kunt horen rammelen in hun bollen, dan zijn ze aan het rijpen. Rijpe zaden (dit is het ’maanzaad’ dat o.a. in brood wordt verwerkt) kun je weer uitstrooien in de tuin. Of bewaren, want het houdt jarenlang z’n kiemkracht.
Hoe te bestellen?
Je kunt nu zaad bestellen van verschillende soorten slaapbollen:
- P. somniferum ’Danish Flag’ rode, enkele bloemen met een wit centrum
- P. somniferum ’Rose Peony’, roze
- P. somniferum ’Black Peony’, donkerpurper
- P. somniferum ’Flemish Antique’, roze, rood en crèmewit
- P. somniferum 'Blue Moon', wit met blauwe streep, enkelbloemig
- P. 'Hens & Chickens', bijzondere zaaddozen na de bloei
- P. orientale 'Royal Wedding, wit-paars met zwarte vlekken
- P. rupifragum, oranje
- P. rhoeas 'Shirley', roze/rood
- P. somniferum 'Laurens Grape'
