tekst Margriet Kortenoeven
beeld Wiert Nieuman, iStock, GAP Photos
datum 14-05-2024
update 31-05-2026
Kweker Margriet Kortenoeven van kwekerij Margriet geeft zaaitips voor vijf soorten die van juli tot oktober blijven bloeien, mits je de eenjarigen rond half augustus durft terug te knippen.
Wanneer kun je de scabiosa-achtigen zaaien?
Vier van de vijf soorten zaai je in maart of april, binnen in zaaibakjes: Scabiosa 'Oxford Blue', Knautia macedonica 'Red Cherries' en Scabiosa 'Black Knight'. Cephalaria gigantea (reuzenscabiosa) gaat iets later, in april tot juli, buiten in pot, en bloeit pas in het tweede jaar.
Succisella inflexa heeft een koudeperiode nodig: die zaai je in zomer, nazomer of herfst buiten in pot. De zaden kiemen dan vaak pas in het voorjaar daarna. In maart-april voorzaaien kan ook, mits je de zaden eerst twee weken in een vochtig papiertje in de koelkast legt. Buiten zaaien in zomer of herfst doet datzelfde werk vanzelf.
Speldenkussens: lang in knop
Er bestaan bloemen die een x-factor hebben. In bloei onweerstaanbaar en ieders vriend. Vandaar dat ik jullie graag vertel over de speldenkussens. Je vindt ze bij Knautia, Cephalaria, Succisa, Scabiosa en Succisella. Waarom ik ze speldenkussens noem, heeft te maken met de manier van knopzetting en knopopening. De bloemen staan vrijwel allemaal lang in knop. En mooi in knop.
De gelaagdheid en de soms zwarte randjes aan de nog dichtgevouwen bloemblaadjes (Cephalaria, Succisa) zijn prachtig om te zien. Dat je ze soms wel vooruit zou willen duwen als ze nog in de knop staan, doet niets af aan de schoonheid. Het openen van de bloemknoppen maakt alles goed.
Lang geleden kweekte ik mijn eerste reuzenscabiosa, de Cephalaria gigantea. Toen nog een vrij onbekende plant. Zo trots was ik toen hij begon te groeien, de knoppen zich vormden. En wat duurde dat lang voor mijn gevoel. Elke dag ging ik kijken. Tot, op een dag, de bloem ineens volledig was geopend. Ik herinner me nog dat ik spontaan 'wauw' zei. Wat een geluksmomentje.
Ook is daar de herinnering aan de Knautia macedonica 'Red Cherries'. Volledig in bloei. Massaal aangeplant in een tuin. Gecombineerd met een grote groep Verbena bonariensis. Dat soort combinaties blijven op je netvlies gegrift. Hoogzomer, rood, de prachtige witte meeldraden op de Scabiosa en het paars van de Verbena. Dat wil je zien in juli. Feest in de tuin.
Terugknippen voor langere bloei
Om het feest van de eenjarige speldenkussens lang te laten duren is het aan te raden om de plant in volle bloei, zo rond half augustus, voor een derde keer terug te knippen. Ik weet het, dat durft bijna niemand. Bloemen én knoppen afknippen? Ben je betoeterd, Margriet? Zonde. Toch: je zult beloond worden.
Razendsnel zal de plant herstellen, zich vertakken en nog meer en langer bloemen aanmaken. Vind je dit echt moeilijk? Probeer het dan met een paar stelen en kijk wat er gebeurt. Binnen de kortste keren sta je alles te kortwieken, daar wil ik om wedden.
In de zomer van 2023 kreeg de Scabiosa 'Oxford Blue' (hierna beschreven) de grote knip. Ik kan oprecht zeggen dat deze Scabiosa alle aandacht trok in onze eenjarigentuin. Hij oogstte veel bewondering. De bloei hield aan tot ver in oktober. Om hem heen stonden ook prachtige bloeiers, maar de hoofdrol werd met verve gespeeld door deze Scabiosa met de x-factor. Natuurlijk, een speldenkussen. Ik had niet anders verwacht.
Hoe te bestellen?
Duifkruid (Scabiosa 'Oxford Blue')
Als er één succesnummer moet worden aangewezen, is het deze. Samen met Verbena 'Vanity' (een compacte V. bonariensis) steelt hij de show. Grote, blauwe Scabiosa-speldenkussens, waarbij het hart eerst donkerblauw of paars is terwijl de buitenste bloemblaadjes al lichtblauw zijn. Begin juli start de bloei en die duurt tot oktober. Bijen en vlinders zijn er dol op, en deze eenjarige staat ook nog goed op de vaas.
Zaai in maart-april. Bedek de zaden licht met zaaigrond en houd de zaaibak licht vochtig. Zet ze goed in het licht, want scabiosa is een lichtkiemer. Verspeen als de plantjes groot genoeg zijn en plant ze uit als de kans op nachtvorst weg is.
Hoogte: 90 cm
Bloei: juli-oktober
Bestel hier het zaad van duifkruid 'Oxford Blue'
Knautia macedonica 'Red Cherries'
Deze knautia wordt beschreven als vast en eenjarig, een twijfelgeval dus. Bij ons, op zandgrond en goed in de zon, is hij vast. De plant bloeit prachtig dieprood met witte meeldraden, en blijft wat compacter en lager dan de gewone knautia macedonica.
De gewone wil, na uitzaaien, nog wel eens van kleur veranderen: van dieprood naar lichtroze. Daar heeft 'Red Cherries' geen last van, die blijft op kleur. Een vrolijke bijen- en vlinderplant.
Zaai in maart-april. Bedek de zaden licht met zaaigrond en zet de bakjes goed in het licht, het zijn lichtkiemers. Houd de zaaibak licht vochtig. Verspeen als de plantjes groot genoeg zijn en plant ze uit als de kans op nachtvorst weg is.
Hoogte: 90 cm
Bloei: juli-oktober
Bestel hier het zaad van Knautia macedonica 'Red Cherries'
Reuzenscabiosa (Cephalaria gigantea)
Een wauw-momentje bij het zien van de zachtgele bloemen. Hoog, elegant en wuivend in de lucht. Cephalaria gigantea is een vaste plant die, eenmaal gevestigd, altijd terugkomt. Zeer betrouwbaar, zeker op droge grond en op een zonnige plek. Op de bloemen is het een drukte van belang.
Zaai in april-juli, bloei volgt in het jaar daarop. De zaden kiemen beter na een koude periode. Verspenen na opkomst en even door laten groeien. In het voorjaar (april) uitplanten. De bloemen staan op ongeveer 200 cm hoge stelen. Bijen- en vlinderplant, en een goede snijbloem.
Hoogte: 200 cm
Bloei: juni-juli (in het tweede jaar)
Bestel hier het zaad van reuzenscabiosa (Cephalaria gigantea)
Duifkruid (Scabiosa atropurpurea 'Black Knight')
Een ongewoon donkere, haast zwarte Scabiosa. De witte meeldraden met een vleug roze (het speldenkussen) steken prachtig af tegen de donkere bloem. Als het zonlicht door de bloem valt, zie je ineens diep wijnrood tevoorschijn komen. Plant hem samen met een zachtroze, verticaal bloeiende buur (bijvoorbeeld Stachys 'Summer Romance').
Zaai in maart-april en zet de zaaibakjes goed in het licht. Verspenen na opkomst van de zaailingen. Even laten doorgroeien en zo rond half mei uitplanten. Vlinder- en bijenplant, en een goede snijbloem. Officieel is dit een eenjarige plant, maar op droge grond en in de zon komt 'ie vaak terug.
Hoogte: 100 cm
Bloei: juni-oktober
Bestel hier het zaad van duifkruid 'Black Knight'
Succisella inflexa 'Frosted Pearls'
Deze plant is al bij me sinds de start van de kwekerij. Een vlinder- en bijenlokker van de eerste orde. De bolletjesvormige bloemen in parelmoerroze zijn schattig. Een beetje mini-scabiosa-knautia-achtig, met dezelfde meeldraadjes die uitsteken en van die leuke speldenkussentjes maken. Na het uitplanten stoelt hij uit in de breedte. Hij woekert niet, maar dijt wel uit. Die groei is makkelijk te verwijderen: trek-schaar-knip.
Zaai in zomer, nazomer of herfst in terracotta potten buiten (eventueel ingraven in de tuin). Geduld is nodig: als de zaden niet dit jaar kiemen, kiemen ze vaak in het voorjaar erna. In maart-april voorzaaien kan ook, mits je de zaden eerst twee weken in een vochtig papiertje in de koelkast legt.
Hoogte: 80 cm
Bloei: juli-september
Bestel hier het zaad van Succisella inflexa 'Frosted Pearls'
Veelgestelde vragen over scabiosa zaaien
Wanneer zaai je de scabiosa-achtigen?
De eenjarige soorten (duifkruid 'Oxford Blue' en 'Black Knight', en knautia macedonica) zaai je in maart-april, binnen in zaaibakjes.
De vaste reuzenscabiosa (cephalaria gigantea) zaai je in april-juli; die bloeit dan in het jaar daarop. Succisella inflexa zaai je in zomer, nazomer of herfst, buiten in (terracotta) potten. Wat dan niet kiemt, kiemt vaak alsnog in het voorjaar daarna.
Is scabiosa een lichtkiemer?
Ja, scabiosa is een lichtkiemer. Bedek de zaden heel licht met zaaigrond (een dun laagje is genoeg) en zet de zaaibak op een lichte plek. Houd hem licht vochtig tot de zaailingen opkomen, meestal binnen 1 tot 2 weken bij kamertemperatuur. Dat geldt ook voor knautia macedonica.
Wat is het verschil tussen scabiosa, knautia, cephalaria en succisella?
Botanisch zijn het vier verschillende geslachten, maar ze delen de speldenkussen-vorm en de aantrekkingskracht op bijen en vlinders.
Duifkruid (scabiosa atropurpurea) is meestal eenjarig en komt in veel kleuren (blauw, donker, zalmroze). Knautia macedonica bloeit dieprood met witte meeldraden en is op droge zonnige grond vaak vast.
Reuzenscabiosa (cephalaria gigantea) is ook vast, met zachtgele bloemen op stelen van twee meter. Succisella inflexa is een vaste plant van 80 cm hoog die in laatzomer parelmoer-roze bloeit, en wordt anders dan de andere drie in zomer of herfst gezaaid.
Bezoek Kwekerij Margriet
Kwekerij Margriet
Bovenweg 66
1834 CG Sint Pancras
kwekerijmargriet.nl
