Hier aan de kust: welke planten redden het?

tekst Laurence Machiels
beeld Jasker Kamp
update 27-06-2026

Een kusttuin heeft het hard te verduren: felle wind, droog zand of harde klei, en boven alles het zout. Veel planten leggen in zulke barre omstandigheden het loodje. Maar Peter De Coninck en Els Van Cauteren van kwekerij Aquabotanica in het Belgische Veurne kweken kustplanten die zo'n klimaat geweldig vinden.

Wil je weten welke planten wind, zout en zon kunnen weerstaan?

Niet altijd zand, ook kleigrond

Bij een kusttuin denk je automatisch aan zand, maar Peter ontkracht die veronderstelling meteen. "Je hebt net zo goed kusttuinen met een kleibodem; het hangt ervan af waar je tuin ligt."

En zand betekent ook niet altijd een zure grond. "In Normandië, voorbij Dieppe, is de bodem zuur. Maar hier aan de kust van Vlaanderen hebben we juist een hoge pH, gemiddeld 7,8 à 8,5. Blauwe hortensia's worden hier dus heel snel roze, en Skimmia kun je moeilijk houden, maar de kalkminnende Choisya ternata doet het hier weer fantastisch."

Wat de meeste kusttuinen wél gemeen hebben, zijn de vele uren zon en de milde temperaturen. "In de winter is het hier minder koud dan in het binnenland, en in de zomer minder heet. Niet toevallig is de inheemse kustflora de rijkste van ons land. Dat maakt ook dat we hier probleemloos planten kunnen houden die in het binnenland in de winter vaak rotten of bevriezen, zoals Stipa tenuissima."

Waarom hebben kustplanten grijs blad?

In een klassieke kwekerij zie je vooral groene blaadjes, hier domineren de grijze tinten. Vaak hebben de blaadjes ook nog een blekere onderkant. "Dat is een beschermingsmechanisme. Minuscule haartjes beschermen de kwetsbare huidmondjes tegen uitdroging door wind en zout."

Ondanks de straffe wind staan alle planten op de kwekerij mooi recht. "We hebben bewust geen windsingel rond de kwekerij geplaatst. Ik wil alleen planten verkopen die helemaal afgehard zijn en zo de tuin in kunnen."

Toch hebben bijna alle kusttuinen wel een haag nodig om het terras of een zonneplekje tegen de wind of inkijk te beschermen. "De meest verkochte haagplant is de olijfwilg (Elaeagnus x ebbingei): decoratief, ijzersterk en prima bestand tegen wind en zout; je kunt hem zelfs in puur zand planten. Voor een hoge haag raad ik liguster of steeneik aan; Osmanthus is een excellent alternatief voor hulst."

Vasteplantenexpert Marlien van der Linden van Plantentuin Esveld selecteerde 7 soorten die ook in een winderig zeetuin of op een balkon aan zee prima gedijen: lees haar zeewindbestendige planten voor tuin en balkon.

Inheemse planten voor de kusttuin: let op woekeraars

Regelmatig wordt Peter gevraagd naar inheemse planten voor een natuurlijke kusttuin: duindoorn, helmgras of zandhaver. "Prima keuzes, maar ik zeg er altijd bij dat het flinke woekeraars zijn. Hun wortels lopen soms meters ver onder het zand door; in een tuin betekent dat veel onderhoud en problemen met de buren."

Er zijn genoeg alternatieven met een even natuurlijke look. Denk aan de zilvergrijze Petrorhagia saxifraga of Silene uniflora, zwarte toorts of sierknoflook. Als gras passen blauw schapengras (Festuca glauca) of sierhaver (Helictotrichon sempervirens) goed. Klassieke siersiergrassen als Miscanthus sinensis 'Gracillimus', Carex 'Ice Dance' of Stipa tenuissima doen het hier ook uitstekend.

Peters eigen favoriet is de steeneik. Bij de ingang van de kwekerij staan metershoge exemplaren op stam: geknotte sculpturen, gekweekt uit de eikels van zijn eigen bomen. "Een soort is veel minder kwetsbaar voor ziektes en plagen wanneer het DNA van de planten onderling lichtjes verschilt. Wordt er één ziek, dan zijn de andere mogelijk beter gewapend."

Bomen voor aan de kust

Bomen met een smal, geveerd of klein blad doen het goed op plekken met veel wind.

• Azara microphylla (klein boompje met vanille-geurende bloempjes in februari-maart, tot 4 m)
• Bijenboom (Tetradium daniellii, witte geurende schermbloemen, tot 8 m)
• Blaasjesboom (Koelreuteria)
• Steeneik (Quercus ilex)
• Steenlinde (Phillyrea angustifolia, smal groenblijvend blad, ook als haagje te snoeien, tot 3 m)
• Witte moerbei (Morus alba 'Macrophylla', goede dakboom voor de kust, tot 3 m)

Heesters en siergrassen voor aan de kust

• Blauw schapengras (Festuca glauca)
• Choisya ternata
• Chinese muntstruik (Elsholtzia stauntonii, blad ruikt sterk naar munt, tot 1,5 m)
• Coyotewilg (Salix exigua)
• Diamantgras (Calamagrostis)
• Goudscherm (Bupleurum fruticosum, wintergroen, aromatisch blauwgroen blad, tot 1,5 m)
• Grijsbladige struikjes zoals lavendel, Santolina of Helichrysum
• Koreaanse mispel (Rhaphiolepis umbellata, taai, groenblijvend, bloeit vroege zomer én herfst, tot 1 m)
• Kruiden zoals rozemarijn, salie, tijm en laurier
• Liguster
• Mexicaans vedergras (Stipa tenuissima)
• Miscanthus sinensis 'Gracillimus'
• Nieuw-Zeelandse iris (Libertia ixioides, mooi alternatief voor siergrassen, 50 cm)
• Olijfwilg (Elaeagnus x ebbingei)
• Osmanthus
• Rode lampenpoetser (Callistemon citrinus)
• Sierhaver (Helictotrichon sempervirens)
• Zegge (Carex 'Ice Dance')
• Zeedruif (Ephedra distachya, klein struikje met verticale sprieten en rode bessen, 50 cm)
• Zilvergrijze dwergwilg (Salix helvetica)
• Zoutmelde (Atriplex halimus, struik met zilverend blad en bescheiden roze bloempjes, tot 2 m)

Vaste planten en eenjarigen voor aan de kust

• Damastbloemen (Hesperis matronalis)
• Henneppalm (Trachycarpus fortunei), in een pot
• Muurbloemen (Erysimum)
• Parahebe perfoliata
• Petrorhagia saxifraga
• Raoulia australis
• Scheefkelk (Iberis sempervirens)
• Sedum spathulifolium
• Silene uniflora
• Zeewinde (Convolvulus soldanella)
• Zilverblad (Senecio cineraria)

Kustplanten voor een terras of balkon

Wie een weekendhuis aan zee heeft, kan met relatief weinig onderhoud toch een mooi terras aanleggen. Alle mediterrane kruiden doen het goed in bakken: rozemarijn, salie, tijm, laurier. "Die kunnen gerust een paar weken zonder water." Hetzelfde geldt voor grijsbladige struikjes als lavendel, Santolina of Helichrysum.

Voor wat bloei: muurbloemen (Erysimum), struikrozen, scheefkelk (Iberis sempervirens) of Parahebe perfoliata. Ook zeevenkel (Crithmum maritimum) is bijzonder populair. Wie meer van een exotische sfeer houdt, zet een henneppalm (Trachycarpus fortunei) in een pot, of een geurende sterjasmijn (Trachelospermum jasminoides).

Geurende planten voor aan de kust

• Abelia mosanensis 'Monia'
• Abelia triflora
• Alle planten uit de rozenfamilie: rozen, maar ook sierkwee (Chaenomeles), meidoorn, appelbomen, perenbomen, kweeperen, pruimen en mispels
• Choisya ternata
• Muntstruikje (Prostanthera cuneata)
• Sterjasmijn (Trachelospermum jasminoides)

Groenten voor aan de kust

De kust heeft haar eigen groenten. In een zacht zeeklimaat groeien vijgen rijkelijk, en moerbeien gedijen er ook uitstekend.

• Duindistel (Eryngium maritimum)
• Oesterblad (Mertensia maritima)
• Tweejarige strandbiet (Beta vulgaris subsp. maritima)
• Zeekool (Crambe maritima)
• Zeevenkel (Crithmum maritimum)

Bezoek Aquabotanica

Aquabotanica
Ieperse Steenweg 112
8630 Veurne (België)
www.aquabotanica.eu