_-_28de80_-_49ac3487e80ccc2f38e43a95df84ad0bce21973c.webp)
tekst Mila van de Wall
beeld Sandra Verkic
datum 16-12-2025
Een natuurlijke tuin waar mens en natuur samengroeien
1e prijs: Tuin aan 't Leusveld
Tuin van: Machteld van Soest-Hartman
Grootte: 10.000 m2
Waar: Brummen
Al 26 jaar wonen Machteld en Wessel aan de rand van natuurgebied Het Leusveld. De tuin van 10.000 m2 hebben ze in de loop der jaren omgetoverd tot een prachtige levende tuin waarin mens en natuur elkaar versterken.
Machteld: “Toen we allebei nog werkten deden we niet veel aan de tuin, daar hadden we helemaal geen tijd voor. Totdat we twaalf jaar geleden met pensioen gingen, toen heb ik me op de tuin gestort. Het was voor een groot gedeelte weiland, stukje voor stukje hebben we dat laten afplaggen. In de tijd dat de tuin groeide, groeide ik zelf ook als tuinier en in mijn rol als gastvrouw. Al 25 jaar ben ik lid van een tuinclub waarmee we tuinen van bevlogen tuiniers bezochten. Ik vond het erg leuk om na mijn pensionering mijn eigen tuin te kunnen openstellen, dat was een droom die uitkwam.
In 2003 begon ik, naast mijn werk, aan een hoveniersopleiding. Dat was pittig maar het heeft me een goede basis gegeven. Ook kijk ik regelmatig naar Engelse tuinprogramma’s, daar leerde ik over tuinieren mét de natuur in plaats van ertegen in. Omdat wij aan een Natura2000 gebied wonen, sprak me dat meteen aan, de natuur komt bij ons letterlijk de tuin in."
'Een levende bodem geeft vanzelf een mooie tuin'
Meer informatie: Tuin aan 't Leusveld
Winnaar aan het woord
Machteld: "We zijn heel blij met deze prijs, het voelt als erkenning. Door ecologisch tuinieren ga je anders naar de tuin kijken en we hopen anderen daarin te inspireren. Het vraagt namelijk soms wat omdenken. Niet: ‘Verdorie die rupsen eten weer mijn Oost-Indische kers op!’, maar: ‘Wow straks fladderen hier allemaal mooie koolwitjes’ En: ‘Pfoe ik moet al die hoge grassen weer afknippen, wat een berg werk’, naar: ‘Dat gooi ik straks lekker door de hakselaar voor mooie voedzame compost voor volgend jaar’."
Dit zegt de jury
Deze tuin is volgens de jury een prachtig voorbeeld van hoe biodiversiteit, esthetiek en ecologisch tuinieren hand in hand kunnen gaan. De tuin is volledig verweven met de omliggende natuur. Reeën, hazen, eekhoorns, vogels en insecten vinden er net zo goed hun weg als de bewoners zelf. Ze werken via de no-dig-methode, waarmee de bodem gezond blijft en water beter wordt vastgehouden. Vijvers vormen waardevolle biotopen, er is jaarrond bloei en beschutting, en alles in de tuin ademt zorg voor mens én natuur.
Een plek waar mens, plant en dier zich thuisvoelen
2e prijs: De Smelenberg
Tuin van: Margreet Versteeg
Grootte: 1.500 m2
Waar: Wijchen
De Smelenberg in Wijchen is een bijzondere tuin die sinds 2001 stap voor stap is aangelegd op een stuifduin. Het terrein van ongeveer 1.500 m2 heeft een hoogteverschil van wel 14 meter.
Margreet: “42 jaar geleden werd ik lid van Groei & Bloei dankzij een special over varens. Dat vind ik namelijk magische planten. We hebben nog steeds veel varens in de tuin. 25 jaar geleden kochten we deze grond, bouwden een nieuw huis en pakten in fases de tuin aan. Als natuurliefhebbers was het voor ons vanzelfsprekend dat we een deel van de bomen en struiken zouden laten staan.
'Gelukkig zijn mensen steeds meer met inheems bezig'
Van houtresten maakten we wallen en uit onze vorige tuin namen we veel inheemse planten mee. Ook brachten we acht beukenboompjes mee, die heb ik ooit als zaailing gebruikt voor de tuintafel op de basisschool van de kinderen. Nu zijn het joekels van bomen."
Grote verrassing
Voor Margreet Versteeg en Wim van Schie is deze tweede prijs een grote verrassing. Margreet: “We verwachtten dit totaal niet, ik dacht dat onze tuin niet gestileerd genoeg zou zijn. Daarnaast is het hier verre van ‘keurig’, er staan veel bomen en struiken. Stiekem moesten we een beetje lachen om de vragen van de jury, toen die hier op bezoek was: tuinieren jullie op kleur? En: hebben jullie zichtlijnen? Nou, die dingen vind je niet in onze natuurlijke tuin."
Dit zegt de jury
De jury vindt dat deze tuin laat uitstekend zien hoe je met creativiteit, hergebruik en slimme aanleg een levend ecosysteem kunt creëren, zelfs op droge zandgrond met hoogteverschillen. Inheemse en uitheemse bomen, struiken en planten groeien er naast elkaar, aangevuld met grassen, mossen en paddenstoelen. De bodem wordt gevoed met eigen compost, bladeren en snoeiafval. De houtsnipperpaden zorgen ervoor dat het regenwater goed kan wegzakken, en de terrassen, bochtige paden en beplanting houden water goed vast. De gevarieerde beplanting - van zomereik, hulst en jeneverbes tot varens, schermbloemen en vaste planten - biedt jaarrond bloei.
Een afwisselende tuin met liefde voor de natuur
3e prijs: In de tuin van Dorth
Tuin van: Lily de Boer
Grootte: 10.000 m2
Waar: Kring van Dorth
In de tuin van Dorth ligt op een lap voormalige landbouwgrond van 10.000 vierkante meter, die door Lily de Boer is omgetoverd tot een oase voor plant en dier. Er wordt op diervriendelijke en ecologische wijze getuinierd.
Lily: “Met mijn achtergrond als bioloog vind ik het beschermen van plant en dier vanzelfsprekend, zo werd deze tuin steeds meer een ecologisch paradijs. Toen een aantal gevoelige B&B-gasten hier gewoonweg in huilen uitbarstten omdat de sfeer zo goed voelde, gaf me dat een enorme impuls. Een bevestiging dat ik met iets goeds bezig was. Ik ben aan de slag gegaan als tuinontwerper en startte met workshops in natuurlijk tuinieren. Daardoor kon ik afgelopen jaar mijn baan opzeggen, best spannend in mijn eentje. Maar ik geniet volop en verwonder me iedere dag.
Ik dood geen enkel dier, ook geen luizen of slakken. Dat betekent dat je soms moet improviseren en je verwachtingen moet bijstellen. Maar je krijgt er enorm veel voor terug: een evenwichtige en stralende tuin. Ik ben heel trots op mijn bijenberg, gemaakt door bijendirigent Lukas Groen. Dit bouwwerk is speciaal gemaakt voor graafinsecten. Het werkt heel goed, er zitten talloze wilde bijen in, geweldig. Soms wordt er door een enkele bezoeker wat verbaasd gekeken naar de molshopen, paardenbloemen of klaver in het gazon. Vervolgens hoor ik geklaag over engerlingen in de eigen tuin. ‘Kijk, daar zijn die mollen voor’, roep ik dan. En dan zie je heel wat kwartjes vallen.
'Ik dood geen enkel dier, ook geen luizen of slakken'
Meer informatie: In de tuin van Dorth
Respect voor de natuur
Lily: "Ook als je tuiniert met respect voor al het leven in de tuin, kun je een waanzinnig mooie tuin creëren. Het is mijn roeping om dat te laten zien en door te geven."
Dit zegt de jury
De jury is zeer gecharmeerd van deze tuin, bestaande uit een weelderige cottagetuin, een moestuin, twee boomgaarden, een grote vijver, bloemrijke borders, een insectenmuur en volop ruimte voor dieren als kippen, loopeenden en ezels. Het voormalige weiland is omzoomd met inheemse struiken en bomen, waardoor een natuurlijke overgang naar het omliggende landschap ontstaat. Composteren en hergebruik van plantenresten zijn vaste onderdelen van het beheer. Net als aandacht voor water en variatie in beplanting, met biologische bollen, inheemse soorten en robuuste cultivars die jaarrond bloei en beschutting bieden.
