tekst Robbert Lauret
beeld Moom Photography
datum 10-04-2026
We nemen water in de tuin vaak voor lief, terwijl het steeds kostbaarder wordt. Door het veranderende klimaat wisselen lange droge periodes zich af met korte, hevige buien. Wachten op een regenbui is dan niet altijd genoeg. Als moestuinier moet je daar iets mee, want zonder water overleven je groenten en fruit niet. Zeker jonge planten zijn kwetsbaar.
Elke druppel telt
Water in een moestuin is vaak een uitdaging. De meeste moestuinen hebben geen drinkwateraansluiting, nog los van de vraag of je kraanwater voor planten wilt gebruiken.
Een grondwaterpomp was in het verleden een uitkomst, maar vanaf dit jaar voeren diverse waterschappen een meldplicht in voor grondwateronttrekkingen. Overheden willen beter zicht hebben op het grondwatergebruik. Dat heeft een reden. Nederland verdroogt en dat is slecht voor onze natuur.
Verstandig omgaan met water, in en om het huis en in de moestuin, draagt bij aan het bestrijden van verdroging. In de Groei & Bloei-moestuin koesteren we elke druppel en ontdekken we steeds nieuwe manieren om beter om te gaan met water. Daarom nu 6 tips om slimmer met water om te gaan:
1. Vang regenwater op
In principe valt er in een jaar genoeg regen om planten te laten groeien, maar helaas is dat vooral in de winter, als er in onze moestuin geen planten staan.
Een oplossing hiervoor is regenwater opvangen en bewaren voor later. Een regenton van 80 liter lijkt hiervoor geschikt, maar in een moestuin van 100 vierkante meter is dit een spreekwoordelijke druppel op een gloeiende plaat. Een rondje langs de jonge tomatenplanten en de aubergines en de ton is leeg.
Wie echt water wil opslaan van het ene naar het andere seizoen kiest voor een vat van 1.000 liter. Deze zogenaamde IBC-vaten zijn volop tweedehands verkrijgbaar en hebben als belangrijk voordeel dat ze boven gesloten zijn en onderop een kraantje hebben.
Met een dakgoot en wat hulpstukken breng je het regenwater van een kas of tuinhuisje zo naar het vat. Op deze manier maak je van elk dak een regenwaterverzamelaar.
2. Geef water gericht bij de wortels
Als moestuinier ontkom je niet aan water geven. Zeker vroeg in het seizoen, wanneer planten nog korte wortels hebben, kunnen ze niet zonder extra water.
Geef wel zó water dat elke druppel bij de wortels komt, bij voorkeur met een gieter of druppelslang bij de plantvoet. Vermijd zwenksproeiers die planten volledig natmaken, dit is niet efficiënt. Een groot deel van het water verdampt weer, bovendien zijn natte planten gevoeliger voor schimmels.
Regelmatig water geven zorgt voor een regelmatige en gestage groei en gezonde planten. Geef planten zoals courgettes en pompoenen direct na het planten een aarden ‘kraag’. Zo kun je, ook als de planten veel groter zijn, toch heel gericht water geven.
Sinds twee jaar experimenteer ik met een drietal olla’s gevuld met water in mijn druivenkas. Doordat de olla van poreus aardewerk is gemaakt, krijgen de druivenwortels heel regelmatig een kleine hoeveelheid water. Ook voor andere planten, zoals tomaten of aubergines, is dit ideaal.
3. Beperk verdamping
Een grote waterslurper in de moestuin is de kas met tomaten en andere zomerse vruchtgroenten. Om de watervraag te verminderen kun je schaduwdoek toepassen. De felste zonnestralen blijven buiten, maar er kan nog genoeg licht naar binnen voor een gezonde groei.
Schaduwdoek kan ook buiten een kas worden toegepast om jonge plantjes zoals sla en spinazie voor te felle zon te beschermen. Afgelopen zomer hadden we een aantal zeer warme dagen, waarbij zelfs mijn appelboom een schaduwdoek kreeg om de vruchten niet te laten verbranden.
Naast zon heeft ook wind een groot effect op verdamping. Een moestuin beschermen tegen wind heeft meerdere voordelen. Zo ondervinden gewassen minder stress als ze in de luwte staan en vliegende insecten kunnen in een windluwe tuin beter foerageren.
Ook verliezen planten en de bodem minder vocht als het minder waait. Ren niet gelijk naar de bouwmarkt voor een houten schutting, maar denk bijvoorbeeld aan een gemengde haag die krioelt van het leven. Een dichte haag van een meter hoog heeft al een gunstig effect tot 10 meter in de tuin.
4. Werk aan een bodem die water vasthoudt
Vergeet de bodem zelf niet. Een gezonde bodem werkt als een spons en kan water lange tijd vasthouden. In een gezonde bodem met een goede structuur kan water ook voldoende bewegen, zodat het zijn weg naar plantenwortels kan vinden.
Het kan niet vaak genoeg gezegd worden, maar compost is de sleutel naar een gezonde bodem. Ook mulchen helpt om de structuur te verbeteren. Daarnaast gaat een laag compost of mulch verdamping tegen, waardoor water langer in de bodem blijft.
Niet alleen plantmateriaal kan als mulch dienen, in een hete zomer kan ook scheerwol uitkomst bieden om verdamping tegen te gaan.
Maak zelf compost: zo werkt composteren in je tuin
5. Verstoor de bodem zo min mogelijk
Spitten en frezen is nadelig voor de bodemstructuur en zorgt ervoor dat meer water verdampt in de zomer. Toch is het soms nodig de moestuinbedden los te maken.
Zelf maak ik dan gebruik van een woelvork. Zo kun je de bovenste 20 centimeter goed losmaken, zonder de structuur van de bodem te verliezen.
6. Plant dicht op elkaar
Wat ook helpt is de moestuinplanten dicht op elkaar zetten, zodat de zon niet op de aarde kan schijnen. Een grote bladmassa creëert een eigen microklimaat met een hogere luchtvochtigheid rondom de planten.
Ook daardoor is er weer minder verdamping. Door dicht op elkaar te planten zul je wel vaker moeten oogsten en af en toe een blad moeten wegnemen, zodat planten elkaars groei niet belemmeren.
Maar extra vaak oogsten, wie kan daar nu op tegen zijn.
