Cottagetuin aanleggen: in 7 stappen naar een romantische bloementuin

In 7 stappen naar een cottagetuin

Stap 1. Bepaal de structuur van je tuin

Begin met paden en borders, die bepalen de hele sfeer van je cottagetuin.

Begin met de basis: de structuur. Bepaal waar de borders moeten komen en zet de paden uit. Wil je ronde vormen maken, gebruik dan een tuinslang en verleg deze tot je tevreden bent over de vorm. Strooi wit zand langs de slang om de rand te markeren. De paden kun je bijvoorbeeld maken met worteldoek en daarop houtsnippers of boomschors.

Overtollig regenwater kan dan goed weg en het is relatief goedkoop. Het worteldoek moet iets verdiept worden gelegd, zodat het pad, als het eenmaal is gevuld met houtsnippers, op gelijke hoogte komt met de grond in de borders. Leg er wel een rand met klinkers langs, zodat de houtsnippers niet in de border schuiven.

Ook in een kleine tuin kun je dit principe toepassen: werk met compacte borders en laat klimplanten de hoogte in groeien.

Stap 2. Kies plekken voor klimrozen en clematissen

Klimplanten geven direct hoogte en maken je tuin rijker en voller.

Kies een of enkele plekken tegen het huis waar je klimrozen en clematissen kunt planten. De planten moeten minimaal 50 centimeter van het huis geplant kunnen worden, anders krijgen ze te weinig vocht. Clematissen kunnen prima in de zon, maar hun ‘voeten’ moeten koel staan.

Zet er dus wat lage beplanting voor die al vroeg in het voorjaar op gang komt, zoals Nepeta x faassenii, Geum, Alchemilla mollis of lage eenjarigen zoals juffertje-in-het-groen (Nigella papillosa) en goudsbloem (Calendula officinalis).

Klimrozen staan bij voorkeur in de zon, hoewel er ook klimrozen zijn die in de halfschaduw kunnen (Rosa 'Paul Noël', R.‘Mme Alfred Carrière’, R. ‘Pink Cloud’, R. ‘New Dawn’). Een muur op het oosten of het westen is dus prima, dan kun je een roos en clematis door elkaar laten groeien.

Ook open, luchtige ramblers passen goed in een cottagetuin: ze geven een lossere uitstraling en zijn aantrekkelijk voor insecten. Een mooi voorbeeld is Rosa ‘Groei & Bloei’, een witte, rijkbloeiende klimroos die zich makkelijk door een gevel of pergola laat leiden.

Stap 3. Maak zitplekken en voeg fruit toe

Een cottagetuin is niet alleen om naar te kijken, maar vooral om in te zitten en te genieten.

Bepaal op welke plekken je graag even wilt kunnen zitten om optimaal van de tuin te genieten: even uitpuffen in de schaduw, je favoriete koffieplekje of een stoeltje om die laatste zonnestraal nog op te kunnen vangen. Dat hoeft niet meteen een terras te zijn; ook een houten bankje, grote steen, klein stapelmuurtje of metalen tuinstoeltje geven de mogelijkheid om tussen de planten te zitten.

Kies dan de plekken voor het fruit: er zijn tegenwoordig veel leibomen en smalle fruitboompjes verkrijgbaar die redelijk laag blijven en prima in een kleine tuin kunnen. Een appel, kweepeer, vijg, pruim of kers geven bloei in het voorjaar, vruchten in de zomer of in het najaar en meestal een mooie herfstkleur.

Doornloze braam, framboos en Japanse wijnbes zijn ook heerlijk en langs een ijzeren draad kun je ze goed voor een muur of schutting plaatsen.

Stap 4. Vul de borders met vaste planten en bloemen

Combineer sterke vaste planten met luchtige zaaiers voor die typische cottage-uitstraling.

Dan zijn de borders aan de beurt. Begin met enkele grassen. Pennisetum alopecuroides ‘Hameln’, Miscanthus sinensis ‘Silberfeder’, Molinia caerulea, Panicum virgatum en Calamagrostis geven het hele jaar een mooie structuur aan de tuin. Voor weinig geld zaai of koop je in de webshop Verbena bonariensis (ijzerhard), diverse soorten Agastache, Calendula (goudsbloem), Knautia macedonica, Gaura, Papaver somniferum ('Sissinghurst White') en Alcea rosea (stokroos). Ook interessante planten met cottage-uitstraling: Linaria purpurea (vlasleeuwenbek) en Dianthus barbatus (duizendschoon).

Heb je deze planten eenmaal in de tuin, dan zullen ze zich door uitzaaien langzaam vermeerderen. Hoe meer je er in zaad laat komen, des te meer planten krijg je. Ik had eens uitgebloeide Verbena bonariensis op de composthoop gegooid. Overal waar ik mijn compost gebruikte, kreeg ik verbena’s. Niet hinderlijk hoor, je haalt ze heel gemakkelijk weg.

Deze luchtige zaaiplanten gedragen zich vaak bijna als wilde soorten. Door ook inheemse soorten toe te voegen, zoals Centaurea jacea (knoopkruid) of Knautia arvensis (beemdkroon), versterk je dat natuurlijke effect én help je insecten. Zo draag je bij aan de biodiversiteit in je tuin.

Echte cottageplanten zijn ook Geum, Nepeta, Helenium, Aquilegia, Primula en Penstemon: ze geven veel kleur met zowel warme als pasteltinten en bloeien lang. Riddersporen (Delphinium) zijn ook geweldig, maar vormen wel een grotere uitdaging.

Stap 5. Combineer sierplanten met kruiden en eetbare gewassen

Meng bloemen met kruiden en eetbare planten voor een levendige en praktische tuin.

Ook in de borders kun je ruimte reserveren voor eetbare planten. Kruiden zijn vaak prima borderplanten, ze kunnen goed tegen droogte en combineren uitstekend met de andere beplanting. Bijvoorbeeld Origanum laevigatum ‘Herrenhausen’, Salvia officinalis, rozemarijn, tijm en lavendel. Maar ook peterselie, selderij en bieslook groeien en bloeien mooi.

Zet er ook eens de citroenverbena (Aloysia triphylla) tussen. Als je hem in het najaar afknipt en de bladeren droogt, kun je er de hele winter heerlijk frisse thee van zetten. Hij moet helaas wel vorstvrij overwinteren. Biet, snijbiet, en diverse slasoorten geven prachtige kleureffecten.

Door sierplanten te combineren met kruiden en eetbare gewassen benut je je tuin optimaal en vergroot je de diversiteit aan planten en insecten.

Alliums bloeien geweldig en zijn dikwijls eetbaar, zoals Allium senescens, A. ursinum (daslook) en A. sativum (knoflook). Of de bloemen van A. ‘Purple Sensation’, hoewel het natuurlijk zonde is om die te plukken...

Stap 6. Werk randen en paden netjes af

Zorg voor duidelijke randen, zodat de tuin los oogt maar toch klopt.

Wil je graag een gazon, plaats dan een rand van enkele rijen stenen langs de borders. Dan kun je de planten over de rand laten hangen en is grasmaaien toch geen probleem. 

Stap 7. Plant dicht en houd je tuin levendig

Plant royaal en laat de natuur een beetje haar gang gaan.

Plant je de borders lekker vol, dan krijgt onkruid minder kans. Als je het onkruid in het voorjaar zeer regelmatig weghaalt, heb je daar de hele zomer profijt van. Bovendien, door veel verschillende planten dicht op elkaar te zetten, help je de tuin bovendien zichzelf in balans te houden.

’s Morgens even een vers boeketje plukken, ’s avonds een rondje door de tuin om de uitgebloeide bloemen weg te halen en heerlijk genieten op dat oude bankje midden tussen de planten.