Penstemon: een vaste plant die maandenlang doorbloeit

tekst Giny de Jong
beeld Fransje van Dorp, Giny de Jong, iStock
datum 24-12-2019
update 07-06-2026

Wanneer zaai je penstemon?

Het hele jaar door. Penstemon kent geen vast zaaimoment, dus je kunt in elk seizoen aan de slag.

Penstemon zaaien: stap voor stap

1. Zaai dun in een bakje met zaai- en stekgrond en houd de eerste twee tot vier weken een temperatuur van 18-22 °C aan.
2. Zet het bakje niet in direct zonlicht en houd het zaaisel vochtig.
3. Zet het zaaibakje daarna vier tot zes weken in de koelkast (+4 °C) en laat het vervolgens geleidelijk wennen aan kamertemperatuur.
4. Of graaf een terracotta potje in de tuin in en wacht rustig af; zie voor deze manier van winterzaaien ook de oktoberaflevering van Giny's gewoonten.

Penstemon verzorgen

Penstemon wil een plek in de zon of halfschaduw. Soorten die aan de onderkant verhouten, knip je tussen eind april en begin mei terug, zodat de plant zich verjongt en vertakt. Eén plant kan wel 60 centimeter breed worden, dus geef hem wat ruimte.

Staat hij op een winderige plek, knip er dan in het najaar een derde af: zo vangt hij minder wind en doorstaat hij de winter beter.

Is penstemon winterhard?

Penstemons hebben de naam niet winterhard te zijn, en dat verhaal komt niet uit de lucht vallen. Ze kunnen inderdaad wegvallen in de winter, maar dat komt niet zozeer door de kou als door de combinatie van vocht én kou. De meeste soorten verdragen -15 °C prima, en soorten uit Canada en het noorden van de VS kunnen zelfs meer dan -30 °C aan. Maar alléén in doorlatende grond, zonder stagnerend vocht.

De soorten in mijn tuin staan soms al meer dan vijftien jaar in arme zandgrond, die ik bij het planten verbeter met een paar flinke handen compost door het plantgat. Houdt jouw grond meer vocht vast? Zet de penstemons dan in een verhoogd bed.

Slangenkop of schildpadbloem: wat is penstemon?

De naam penstemon komt uit het Grieks: penta (vijf) en stemon (meeldraad), want elke bloem heeft vijf meeldraden. De planten komen oorspronkelijk uit Amerika, Canada, Mexico en Guatemala. In het Nederlands heet penstemon slangenkop of schildpadbloem. Dat laatste is wel verwarrend, want schildpadbloem is ook de Nederlandse naam van Chelone obliqua, een heel andere plant.

Toch klopt het beeld: een penstemonbloem heeft iets van een slangen- of schildpaddenkop, zeker als de knop nog niet helemaal open is. De bloemvormen lopen sterk uiteen, van smal en buisvormig tot breed, open en bijna campanula-achtig. De Engelse naam beardtongue (baardtong) verwijst naar een harige meeldraad zonder stuifmeel die als een pluizige tong uit de bloem steekt.

Penstemon in de border

Penstemon is op zijn plek in een cottage- of vasteplantenborder. Met kleuren van wit, lila, roze en violet tot paars, blauw en zelfs intens rood zorgt hij voor een spectaculair palet. Hij combineert mooi met grassen, salvia's en astilbes, en met planten met verticale bloemschermen zoals sedum. Ook in een prairietuin, in grind of als solitair komt hij goed tot zijn recht.

De meeste soorten kunnen goed tegen droogte, al wordt een slok water in de zomer gewaardeerd. Een groot pluspunt is dat penstemon vroeg begint te bloeien, sommige soorten al eind mei, en lang doorgaat tot ver in oktober. Mijn favorieten voor een lange bloei zijn 'Catherine de la Maré', 'Rich Ruby', 'Hidcote Pink' en 'Garnet'.

Vier soorten penstemon om te zaaien

Penstemon kun je jaarrond zaaien. Van de volgende soorten kun je nu zaad bestellen in onze webshop: