tekst redactie Groei & Bloei
datum 23-09-2019
update 07-06-2026
Het oogsten, schonen en bewaren van zaad is eenvoudiger dan je denkt. Gerard van Buiten van de Botanische Tuinen Utrecht oogst in de video hieronder zaad van de eenjarige Hibiscus cannabinus en laat zien hoe je het schoont en bewaart.
Onder de video staat hoe je zaden bewaart, stap voor stap mee, een aanpak die werkt voor vrijwel elke plant.
Wanneer oogst je zaad?
September is een klassiek zaad-oogstmoment, maar ook in augustus en oktober kun je prima zaad winnen. Het hangt vooral af van de plant: zaad is meestal zo'n twee maanden na de bloei rijp. Je herkent het aan de zaaddozen, die droog en bruin worden; open er af en toe eentje om te zien of het zaad rijp is, meestal zwart of bruin.
Oogst altijd op een droge dag, het liefst in de middag als de ochtenddauw is verdampt. Droog geoogst zaad bewaar je namelijk veel beter.
Zaden oogsten
Kies een mooie, droge dag, zodat de planten droog zijn. Schrijf eerst de naam van de plant op een zakje, want straks weet je niet meer welk zaad van welke plant komt.
Pluk dan de zaaddozen die papierachtig aanvoelen, en ook de uitgebloeide dozen, en doe ze in het zakje. Laat ze een paar dagen drogen, bijvoorbeeld aan een waslijn in de schuur. Grotere zaaddozen hebben daar soms een week voor nodig.
Zaden schonen
Goed gedroogd zaad maak je veel makkelijker schoon. Schonen betekent dat je alleen het zaad overhoudt en de vliesjes (het kaf) verwijdert.
- Gooi de zaaddozen in een bak; vaak springen de eerste zaden er al uit.
- Breek de dozen open met een stamper of een stuk hout en wrijf ze fijn, zodat de rest van het zaad vrijkomt. Leg de grove rommel apart.
- Zeef het zaad met zeefjes in verschillende maten (gewone keukenzeven werken prima). Leg je een paar zeven van grof naar fijn boven elkaar, dan blijft het grove kaf boven, ligt het zaad in het midden, en valt het fijne kaf naar onderen.
- Kaf dat even groot is als het zaad krijg je er met de zeef niet uit. Doe het zaad dan op een stofblik en schud en blaas voorzichtig: het lichte kaf waait weg, het zwaardere zaad blijft liggen. Blaas bij heel fijn zaad zachtjes, anders blaas je het zaad mee.
Zaden oogsten van Allium-soort
Zaden bewaren
Doe het schone zaad in een papieren zakje en schrijf er weer de naam op. Tip van Gerard van Buiten: bewaar het zakje in een afgesloten plastic (diepvries)doosje met een zakjes silicagel, dat het vocht opneemt.
Zet je zaden op een donkere plek. Zo bewaar je je zaad makkelijk tot het voorjaar, en veel soorten blijven jarenlang kiemkrachtig.
Dit werkt prima voor eenjarigen én voor veel vaste planten.
Zaaien met de zaaikalender
In het voorjaar ga je het geoogste zaad zaaien. Ben je daar nieuw in? Lees zaaien voor beginners. En met onze gratis zaaikalender weet je precies welke moestuingewassen je wanneer zaait.
Koop zaden
Koop je liever zaden? Bij Groei & Bloei kun je vele soorten zaad bestellen!
