De groep op bezoek bij Charles Dowding. Midden vooraan in de legerprint jas: auteur en Groei & Bloei-directeur Femke Lampe-Braun.
tekst Femke Lampe-Braun
beeld Femke Lampe-Braun, Merijn Henfling
update 16-06-2026
Toen ik vorig jaar aan boord kwam bij Groei & Bloei, werd het me snel duidelijk: we moeten weer landelijke tuinenreizen organiseren. Praat je met Groei & Bloeiers over tuinenreizen, dan gaan de oogjes glinsteren en wordt er vol enthousiasme verteld over andermans levenswerk-tuinen.
Er gebeurt dan iets bijzonders, maar ik voelde het zelf nooit. Ik was nog nooit op tuinenreis geweest en ben meer van het moestuinieren; daarover schreef ik een boek voor beginners, Groentje?!. Toen we met GardenTours om tafel gingen, besloten we dat de reizen iets nieuws mochten toevoegen zonder hun essentie te verliezen.
Het werden reizen naar tuinen waar de natuur plek krijgt, plus een echte moestuinreis. Nu zit die moestuinreis erop en schrijf ik als groentje met glinsterende oogjes dit verslag.
Met de bus naar Engeland
Ik stap op bij de laatste busstop. Iedereen heeft zijn plek gevonden en het voelt als een schoolreisje waarvan je de klas niet kent. Onwennig schuif ik aan en kijk om me heen.
Een paar bekende gezichten, fijn: Groei & Bloeiers die ik in het land heb ontmoet. En ik zie dat Edwin Oden, onze columnist en Gelukkige Tuinman, ook mee is.
We rijden met z'n 23-en naar Calais en maken met de boot de overtocht naar Engeland, op weg naar de mooiste moestuinen van Zuid-Oost-Engeland.
Kew Gardens
Ommuurde moestuinen: Hampton Court en Kew Gardens
De eerste tuinen zijn qua moestuin meteen mijn favoriete: Hampton Court Palace Gardens en Kew Gardens. Hampton Court Palace is indrukwekkend, als paleis én als landgoed (heerlijk gewandeld), en als eerste ommuurde moestuin die ik zie. Door de muren ontstaat een microklimaat dat het moestuinseizoen verlengt, en welke moestuinier wil dat niet. De muren zijn bovendien een natuurlijke warmtebron voor leifruit.
Mooi om te zien hoe met kalkbordjes laagdrempelig uitleg wordt gegeven, bijvoorbeeld over groenbemesters: ze zaaiden een mix van rode en witte klaver, alfalfa, boekweit en Phacelia om de bodem te verbeteren voor het volgende seizoen. Heb je tijd en ruimte in je (moes)tuin, laat de natuur dan haar werk doen via groenbemesting.
Kew Gardens in Londen is iconisch; het blijft bijzonder om zulke grote tuinen middenin een wereldstad te bezoeken. De kassen ken ik van plaatjes. De botanische tuin is Unesco Werelderfgoed en zet zich als onderzoeksinstituut in voor biodiversiteit. Er zijn twee moestuinen, voor studenten en voor bezoek: strak en praktisch opgezet, om de wetenschap én de maag te dienen.
Leifruit en step-overs in West Green House
De dag daarna heeft voor mij als thema 'de mens vormt'. West Green House Garden, de tuin van een Australische landschapsarchitecte, laat zien hoe appelbomen zich laten leiden tot esthetische kunstwerkjes (appelbogen) en praktische lage afscheidingen (step-overs).
Ik zie productieve appelbomen zo vakkundig gevormd dat ze nauwelijks als boom te herkennen zijn. Dat zie ik later in meer tuinen: leifruit in de meest kunstige vormen.
Als ik later groot ben, wil ik ook step-overs, al zie ik wel dat ik dan eigenlijk tien jaar geleden had moeten beginnen, en toch echt weer op snoeicursus moet.
Pompoenboog The Newt
Chop and drop en pompoentunnels in The Newt
Een dag later combineren we een high-end tuin met een middag in het mooie Bath. De tuinen van The Newt betreed je over een vlonderpad door de bossen, en een indrukwekkende pompoentunnel vormt de entree naar de moestuin.
De pompoentunnel komen we in bijna alle moestuinen tegen, in allerlei maten en materialen. Veel tuinen hebben klimconstructies van natuurlijk materiaal, meestal berk of hazelaar. Die komen vaak uit een coppice, ofwel hakhoutbos: een bosje met boomstronken waaruit steeds opnieuw takken groeien, bruikbaar voor natuurlijke klimconstructies. Neem ik mee als tip: ik wil een mini-coppice in onze tuin.
In The Newt laten die uit coppice gemaakte klimconstructies zien dat mooi en natuurlijk prima samengaan. Ze doen er aan chop and drop: snoeiafval blijft liggen, composteert in de borders, beschermt de grond en geeft insecten voeding en onderdak. Ook zijn er veel bug snugs, torentjes waar insecten hun thuis van maken, insectenhotels 2.0. Die ga ik zelf ook maken.
Op bezoek bij Charles Dowding (helemaal links: Femke Lampe-Braun)
Mister No Dig
Dan dé dag voor de meesten: Homeacres, de productiemoestuin van de beroemde Charles Dowding, de man die no dig, oftewel niet spitten, groot maakte met de bodem als uitgangspunt. Een dag lang krijgen we in zijn tuin uitleg en advies van Charles zelf.
Wat me vooral bijblijft, naast de bijzonder lekkere vegetarische lunch: "Rond tuinieren doet veel foute informatie de ronde, die mensen in de weg zit om goede dingen te doen." Experimenteer en leer, met de bodem als basis.
Pareltjes
De laatste dagen kunnen de voorgaande niet overtreffen, maar dat zegt niets over de tuinen: stuk voor stuk pareltjes. Hinton Ampner heeft de grootste pompoenen en uien, en met muurfijnstraal (Erigeron karvinskianus) bezaaide trappetjes.
West Dean Gardens is een fenomeen, met historische witte kassen, dahliaborders en opnieuw leifruit dat tot kunst is verheven.
En in Pashley Manor Gardens een overdaad aan bloemen; je voelt de liefde voor deze privétuin in hoe hij wordt onderhouden.
Dahlia's op West Dean Gardens
Nu glinsteren mijn oogjes ook
Een jaar geleden snapte ik die glinsterende oogjes niet. Nu heb ik ze zelf. En het goede nieuws: dit jaar organiseren we de moestuinreis opnieuw. Ga je mee?
De moestuinreis van 2026
Dit jaar gaat de moestuinreis opnieuw: van 11 tot 17 september 2026, zeven dagen, met de DFDS-ferry van Duinkerken naar Dover. Waarnemend hoofdredacteur Katja Staring reist ook mee.
Op het programma staan tien tuinen, plus een vrije middag in het mooie Bath:
- Brogdale
- Hampton Court Palace
- Kew Gardens
- West Green House
- Hinton Ampner
- Charles Dowding op Homeacres (een hele dag workshop over zijn no-dig-methode)
- Yeo Valley Organic Garden (speciaal voor de groep geopend, met rondleiding)
- The Newt
- West Dean Gardens
- Pashley Manor Gardens
De reis is een samenwerking van GardenTours en Groei & Bloei. Bekijk het programma en boek je plek.
