tekst en fotografie Robbert Lauret
datum 27 januari 2026
In 1962 waarschuwde Rachel Carson met haar boek Silent Spring voor een lente zonder zoemende insecten, fluitende vogels en tsjirpende krekels. Het boek heeft de geschiedenis veranderd en vormde het startschot voor de milieubeweging. Nu, ruim zestig jaar na de publicatie, lijkt het sombere toekomstbeeld toch werkelijkheid te worden. Het aantal bestuivende insecten is de afgelopen decennia sterk gedaald. Niet alleen de bij, maar ook de hommel heeft het moeilijk. Planten die van insecten afhankelijk zijn lopen in aantal terug, de biodiversiteit neemt af. Tijd om als tuiniers het tij te keren!
Alleen, bij het idee ‘meer biodiversiteit in de tuin’ zag ik – liefhebber van een keurige border – een wildernis voor zich: brandnetels tot m'n oksels, woekerende braamstruiken en een egel onder een stapel kapotte dakpannen. Maar ik ontdekte dat zelfs de netste tuinkamer kan krioelen van leven.
Plant bloembollen onder je fruitbomen
3 tips voor meer biodversiteit in de moestuin
1. Bloembollen onder je fruitbomen voor bijen en andere bestuivers
Als er ergens een plaats is waar bijen en hommels hard nodig zijn, dan is het de moestuin. Zonder bijen geen tomaten, aubergines, courgettes en al helemaal geen gevulde fruitmand. Als de moestuiniers in het vroege voorjaar weer aan de slag gaan in de tuin is dat ook het moment waarop koninginnen van bijen en hommels weer naar buiten vliegen. Het is belangrijk om dan voor voldoende voeding voor deze bestuivers te zorgen. Zo vroeg in het jaar is dat best een uitdaging. In veel tuinen, maar ook in de natuur, staat er nog weinig in bloei.
Ook in mijn moestuin is er nog veel kale grond, het teeltseizoen moet immers nog beginnen. Daarom kies ik voor bloembollen onder mijn fruitbomen. Onder die bomen plant ik in verband met schaduw zelden gewassen, maar voor bloembollen in het voorjaar is dat geen probleem. Sneeuwklokjes, een narcis en een blauw druifje bloeien vroeg en voorzien in de broodnodige nectar. Kies voor biologisch geteelde bollen, want uit onderzoek blijkt dat insecten gevoelig zijn voor middelen in de reguliere bollenteelt. Ik kies altijd voor bollen die zichzelf vermeerderen, zo krijg ik elk jaar meer bloemen en is er meer stuifmeel beschikbaar.
Niet alleen de bloembollen onder de fruitbomen, maar ook de fruitboom zelf is een ideale voedingsbron voor bestuivers. De bloei is vroeg met vaak grote open bloemen. Toen ik acht jaar geleden mijn eerste appelboom plantte had ik niet kunnen vermoeden dat mijn moestuin nu aan zeven appelbomen, vijf peren, twee pruimen en een perzik plaats zou bieden. Wie een fruitboom plant beleeft het voorjaar intenser. Mijn hart slaat elk jaar een paar slagen over van opwinding als ik op een mooie lentedag bijen hoor zoemen in de bloesem van fruitbomen.
Laat ook groenten doorschieten
2. Groente laten staan voor bijen en andere bestuivers
Sinds een paar jaar laat ik in het najaar een aantal groenteplanten staan. Zo overwintert bij mij al jaren peterselie, een paar venkels, een koolplant en wat radijzen. In het voorjaar schieten deze planten snel in bloei wat weer extra voedsel is voor bijen. Ook voor ons tuiniers heeft het voordelen. De bodem blijft bedekt en ook in een milde winter heb ik peterselie.
In een moestuin hoef je niet alleen voor jezelf te telen. Vroegbloeiende vaste planten kunnen van een lege moestuin in het voorjaar een waar bijenparadijs maken. Ze nemen doorgaans weinig plaats in en zijn al tevreden met een plaatsje onder fruitbomen of in een hoekje met meer schaduw. Omdat deze planten voor mij nog onbekend terrein waren zocht ik hulp bij kwekers die biodiversiteit een warm hart toedragen.
Bij kwekerij De Slingertuin op de Brabantse wal zoemde het vroeg in het voorjaar al om mijn oren. Hier worden op milieuvriendelijke wijze mooie planten gekweekt. Ik sta versteld van wat hier eind maart en begin april al in bloei staat.
Tiarella en Geum ‘Totally Tangerine’ gaan gelijk in het mandje. De oranje bloemen van Geum lichten op tussen het fijne blauw van vergeet-me-nietjes en het donkergroen van Pulmonaria. Met deze laatste is het wel uitkijken, want als hij het naar z’n zin heeft kan-ie aan de wandel gaan. Wolfsmelk (Euphorbia) wordt me ook aangeraden. Een goede plant voor bestuivers met een zeer vroege en open bloeiwijze. Een makkelijke groeier bovendien en met veel groeiplaatsen tevreden.
Van een bevriende moestuinier krijg ik nog een prachtige Helleborus foetidus, het stinkend nieskruid. Eveneens een vroege bloeier.Zorg jaarrond voor voldoende bloei in de tuin, de zogenaamde bloeiboog. Bloei in maart en april en laat in het najaar kan een uitdaging zijn, maar bezoek aan de randen van het seizoen kleinschalige kwekers en ze helpen je graag verder. Tuinier milieuvriendelijk, ook van biologische middelen tegen bijvoorbeeld luizen kunnen bijen last hebben.
Plaats het bijenhotel op een zonnige plaats
3. Een bijenhotel maken: nestplaatsen voor wilde bijen
Nectar is van groot belang voor onze bestuivers, maar een fijne nestplaats is even zo belangrijk, zeker voor solitaire bijen. Het is een langgekoesterde wens om een bijenhotel te maken en dus neem ik zaag en hamer ter hand. Vaak zie ik bijenhotels in verschillende kleuren geverfd, maar voor de bij heeft dit geen meerwaarde. In de verf zitten vaak stoffen die ‘uitdampen’ en daar zijn bijen en hommels gevoelig voor. Het best kies je voor onbehandeld hout als je de ombouw van het hotel maakt.
Voor de vulling van het bijenhotel zijn verschillende materialen bruikbaar. Dennenappels zijn populair, alsook bamboestokjes van verschillende diameter. Ideaal als de bamboestokjes aan de achterzijde nog open zijn, dan kan de metselbij ze zelf dichtkleven. Zelf had ik ook nog stro over nadat ik mijn aardbeienbed hiermee had bedekt. Let wel op, want stro wordt graag door vogels uit bijenhotels gehaald en als nestmateriaal gebruikt. Ik vond naast een sloopcontainer ook een aantal holle bakstenen en ook daar zijn insecten dol op.
Zelf gaten boren in hout is een goed idee, maar er zijn een paar zaken om rekening mee te houden. Kies voor gaten van verschillende grootte, zodat de bestuivers kunnen kiezen wat bij hun voorkeur past. Zorg ook altijd voor een scherpe boor zodat je een gaaf gat boort, zonder rafels. Werk het gat netjes af met een stukje schuurpapier om een potlood gewikkeld, want bijenvleugels zijn erg teer en een splinter in het hout kan een vleugel beschadigen.
Plaats het bijenhotel op een zonnige plaats en binnen korte tijd zullen niet alleen bijen en hommels, maar ook spinnetjes, kevers, oorwurmen en meer hun weg vinden naar hun nieuwe onderkomen. Al deze beestjes helpen je bij een gezonde en goed gevulde moestuin.
7 x meer bestuivers in de moestuin
- Kies biologische bloembollen voor bloei vroeg in het voorjaar.
- Bezoek kleine kwekers in het voorjaar en laat in de herfst, voor hulp bij het verlengen van de bloeiboog.
- Maak een bijenhotel.
- Plant een fruitboom.
- Kies voor planten met open bloemen.
- Laat groenteplanten overwinteren, ze bloeien dan vroeg in het nieuwe jaar en zijn een waardevolle bron voor nectar.
- Gebruik geen bestrijdingsmiddelen.
Lees ook: Zo maak je een insectenhotel
Lees ook het vorige verhaal van Robert Lauret: Composteren in de winter: het begin van een gezond tuinjaar
