Afbeelding Tuinklussen in december: 13 dingen die je nu kunt doen

Tuinklussen in december: 13 dingen die je nu kunt doen

In december komt de tuin tot rust. Maar stilzitten hoeft niet. Je kunt nog snoeien, zaaien en planten beschermen. En op een koude of regenachtige dag maak je binnen zadenzakjes, knap je je tuingereedschap op of knutsel je een bezem van berkentakken. Ook voor vogels en andere tuindieren kun je genoeg betekenen.

tekst Merijn Henfling, Katja Staring
beeld iStock
datum 20-11-2026

1. Bescherm kwetsbare planten tegen vorst

Niet elke plant kan tegen een flinke vorstperiode. Vooral mediterrane kuipplanten zoals citrus en oleander hebben bescherming nodig. Zet ze op tijd op een lichte, koele en vorstvrije plek. Ook planten die normaal prima buiten overwinteren, zijn in pot kwetsbaarder: hun wortels kunnen van alle kanten bevriezen.

Zet potten daarom bij elkaar op een beschutte plek, liefst tegen een muur. Wikkel kwetsbare potten in jute of noppenfolie, maar houd de afwateringsgaten vrij. Vorstgevoelige planten in de border kun je tijdelijk beschermen met vliesdoek. Een laag bladeren rond de voet helpt de wortels de winter door.

Krijgen we deze winter flinke vorst of sneeuw? Lees ook: Koude winter op komst? Dit kun je nu in je tuin doen.

2. Maak een winterse pot voor je terras of balkon

Ook als de meeste bloemen zijn uitgebloeid, kun je voor kleur zorgen op je terras of balkon. Vul een flinke pot met wintergroene planten die mooi met elkaar combineren. Denk aan de fijne bladeren van zegge (Carex), de blauwgroene sprieten van Festuca en bergthee (Gaultheria) met opvallende rode bessen. Een skimmia of winterheide (Erica) maakt het geheel af.

Kies vooral planten met verschillende bladvormen, hoogtes en kleuren. Zo blijft de pot interessant, ook zonder bloemen. Gebruik een vorstbestendige pot met gaten onderin, zodat overtollig regenwater weg kan lopen. En zet hem op een plek waar je er vanuit huis van kunt genieten.

Lees ook: Wintergroene planten in pot: zo maak je een winterbak.

3. Maak een schuilplek voor tuindieren

Een rommelig hoekje is in de winter goud waard. Egels, insecten en andere kleine dieren vinden er beschutting tegen kou en regen. Stapel wat takken en snoeihout op een rustige plek en laat er bladeren tussen waaien. Onder een struik of heg ligt zo'n hoop lekker beschut.

Heb je al een grote blader- of takkenhoop liggen? Laat die dan met rust. Er kan inmiddels een egel in winterslaap zijn gegaan. Ook holle plantenstengels en afgestorven bladeren zijn waardevolle overwinteringsplekken voor insecten. Je hoeft je tuin dus niet helemaal op te ruimen om hem winterklaar te maken. Integendeel.

4. Trakteer de vogels op een wintermaaltijd

Tuinklussen in december: 13 dingen die je nu kunt doen Maak een vogeltaart


In de winter zijn zaden, bessen en insecten minder makkelijk te vinden. Vooral bij langdurige vorst of sneeuw kunnen tuinvogels wat extra voedsel gebruiken. Hang vetbollen zonder netje op of bied ongezouten pinda's en zonnebloempitten aan. Kies een plek waar katten niet gemakkelijk bij kunnen.

Zelf iets maken is ook leuk. Smelt wat ongezouten, hard vet, meng er vogelzaad doorheen en giet het in een vormpje. Laat het mengsel afkoelen en hang je zelfgemaakte vogelsnack buiten. Geef niet meer voer dan nodig en maak de voederplek regelmatig schoon.

Vergeet ook de natuurlijke voorraad niet. Laat zaadhoofden staan en laat bessen aan struiken hangen. Daar kunnen vogels zelf van eten.

Lees ook: Diner voor vogels: maak een vogeltaart.

5. Geef potplanten ook in de winter water

Een plant heeft in de winter weinig water nodig, maar helemaal zonder kan hij niet. Vooral wintergroene planten in pot blijven vocht verdampen, ook als ze nauwelijks groeien. Staat een pot onder een afdak of tegen een beschutte muur, dan bereikt de regen de potgrond bovendien niet altijd.

Voel daarom af en toe met je vinger of de aarde nog vochtig is. Is de grond droog? Geef dan op een vorstvrije dag een beetje water, liefst 's ochtends. Niet als het vriest, en voorkom dat de wortels voortdurend in natte grond staan. Vergeet ook de planten in je kas of koude bak niet.

Lees ook: Potplanten beschermen tegen vorst.

6. Maak je eigen zaadzakjes

Tuinklussen in december: 13 dingen die je nu kunt doen Zelf zaadzakjes maken


Heb je deze zomer zaden verzameld van je favoriete bloemen? December is een mooi moment om ze te sorteren en in zakjes te doen. Die kun je zelf maken van oud cadeaupapier, landkaarten, bladmuziek of pagina's uit een afgedankt tijdschrift. Schrijf erop welke plant erin zit en wanneer je het zaad hebt geoogst. Bewaar de zakjes koel, droog en donker.

Geen zin om zelf te knutselen? Groei & Bloei heeft negen leuke zaadzakjes ontworpen die je gratis kunt downloaden, printen, uitknippen en vouwen. Leuk om je eigen zaden in te bewaren of cadeau te geven aan andere tuinliefhebbers.

Lees ook: Zaadzakjes maken: 9 gratis ontwerpen om zelf te printen.

7. Geef stormtakken een tweede leven

Na een flinke decemberstorm liggen er soms overal takken in de tuin. Gooi ze niet meteen weg. Rechte, stevige takken zijn volgend voorjaar prima te gebruiken als steun voor planten. Denk aan rijshout voor erwten en kapucijners, of klimtakken voor bonen en komkommers.

Sorteer de takken alvast op lengte en dikte en leg ze op een droge plek bij elkaar. Kleine vertakte twijgen kun je gebruiken tussen slappe vaste planten, terwijl grotere takken van pas komen bij het maken van een eenvoudig klimrek.

Takjes die je niet nodig hebt, kunnen op een rustige plek in de tuin blijven liggen. Daar vinden kleine dieren weer beschutting. Zo hoef je nauwelijks iets af te voeren.

8. Maak je bloempotten schoon

Ergens achter in de schuur staat vast nog een stapel lege potjes van afgelopen seizoen. Tijd om ze eens onder handen te nemen. Oude potgrond, plantenresten en aanslag kunnen schimmels en ziekteverwekkers bevatten. Zeker als je de potten straks opnieuw gebruikt om in te zaaien, is schoonmaken verstandig.

Verwijder eerst de oude aarde en schrob de potten met warm water en een stevige afwasborstel. Bij hardnekkige aanslag kun je eventueel wat soda gebruiken. Spoel de potten goed na en laat ze drogen voordat je ze opstapelt.

Sorteer ze meteen op formaat. Dan hoef je in het voorjaar niet tussen een berg potten te zoeken naar dat ene kleine zaaipotje.

9. Maak een bezem van berkentakken

Tuinklussen in december: 13 dingen die je nu kunt doen Bezem van berkentakken


Heb je een berk in de tuin, of kun je aan een bosje dunne berkentakken komen? Daar maak je een ouderwetse takkenbezem van. Ideaal voor het vegen van bladeren van een tuinpad of terras.

Verzamel een flinke bundel rechte, dunne en buigzame twijgen. Knip de dikkere uiteinden ongeveer gelijk af, zodat je takken van 60 tot 70 centimeter overhoudt. Laat de fijne vertakkingen aan de andere kant zitten: daarmee veeg je straks.

Bind de takken op twee plekken stevig samen met ijzerdraad. Zoek vervolgens een rechte, stevige tak als steel, maak het uiteinde iets puntig en steek hem diep in de bundel. Zet hem goed vast. Klop de bezem een paar keer rechtop op de grond, zodat de takken zich zetten. Klaar om te vegen.

10. Zaai nu alvast koudekiemers

Zaaien in december? Jazeker. Sommige planten hebben juist een periode met kou nodig voordat hun zaden ontkiemen. Dat zijn koudekiemers. Denk aan wilde peen (Daucus carota 'Dara'), straalscherm (Orlaya grandiflora) en bepaalde vaste planten.

Vul kleine potjes met vochtige zaaigrond en strooi de zaden erop. Druk ze voorzichtig aan en dek ze, afhankelijk van de soort, af met een dun laagje zand of perliet. Zet de potjes buiten op een beschutte plek waar wel regen, maar niet voortdurend water van een dak op valt.

De zaden blijven de winter buiten staan en krijgen zo vanzelf hun koudeperiode. Zodra het voorjaar aanbreekt, kunnen ze gaan kiemen. Zet meteen een etiket in ieder potje, anders weet je straks niet meer wat je hebt gezaaid.

Lees ook: Koudekiemers zaaien in de winter: zo werkt het.

11. Snoei je druif

Heb je een druif tegen de gevel of over een pergola groeien? Dan is december een goed moment om de snoeischaar te pakken. Zodra het blad is gevallen, zie je de takken goed en kun je de plant in vorm brengen. Wacht niet tot het voorjaar, want dan komt de sapstroom op gang en kan de druif flink gaan 'bloeden'.

Laat de stevige hoofdtakken zitten en snoei de zijtakken die vruchten hebben gedragen terug. Bij een gebruikelijke geleide druif knip je de nieuwe vruchttakken terug tot op twee ogen, de verdikkingen waar straks nieuwe scheuten uit groeien.

Kies een droge, vorstvrije dag en gebruik een scherpe snoeischaar. Zo leg je nu al de basis voor de druiventrossen van volgend jaar.

Lees ook: Druif snoeien: wanneer en hoe.

12. Maak je tuingereedschap weer als nieuw

Tuinklussen in december: 13 dingen die je nu kunt doen Een oude tuinschaar schoonmaken


Je snoeischaar, spade en schoffel hebben afgelopen seizoen flink wat werk verzet. Geef ze nu wat aandacht, dan kun je er volgend jaar weer tegenaan.

Borstel aangekoekte aarde van het gereedschap en verwijder roest met staalwol of een staalborstel. Maak de metalen delen schoon en wrijf ze in met een dun laagje olie om nieuwe roest te voorkomen. Houten stelen kun je licht opschuren en behandelen met lijnolie.

Controleer ook je snoeischaar. Is het mes bot of zit er vuil tussen de bewegende delen? Maak de schaar schoon, slijp het snijblad en smeer het scharnier. Berg alles daarna droog op. Je snoeischaar is weer scherp. Je zult jezelf in het voorjaar dankbaar zijn.

Lees ook: Maak je tuingereedschap weer als nieuw.

13. Snoei je kiwi

Een kiwi kan in één groeiseizoen meterslange scheuten maken. Zonder snoei verandert de plant al snel in een wirwar van takken en bladeren. December is een goed moment om hem weer wat overzichtelijker te maken, zolang het niet vriest.

Kijk eerst welke stevige takken het geraamte van de plant vormen. Die laat je zitten en bind je zo nodig opnieuw aan. De zijscheuten snoei je terug tot ongeveer zes ogen vanaf de hoofdtak. Uit die knoppen groeien volgend voorjaar weer nieuwe scheuten, met bij vrouwelijke en zelfbestuivende rassen kans op bloemen en vruchten.

Gebruik jet schoongemaakte, scherpe snoeischaar en wacht niet te lang tot het voorjaar, want ook kiwi's kunnen bij late snoei flink bloeden.

Lees ook: Kiwi snoeien: wanneer en hoe pak je het aan.

En verder doen in december

  • Maak een winterkrans van gedroogde bloemen, zaaddozen en takken uit je eigen tuin.

  • Ruim plantstokken en bindmateriaal op. Sorteer de stokken op lengte en bewaar wat je volgend jaar opnieuw kunt gebruiken.

  • Controleer je buitenkraan en regenton. Laat geen water achter in leidingen of onderdelen die kapot kunnen vriezen.

  • Maak alvast een zadenlijstje. Wat wil je volgend jaar opnieuw kweken en welke soorten verdienen voor het eerst een plekje?

  • Geniet van de wintertuin en de wintersilhouetten. Kale takken, uitgebloeide bloemschermen en een laagje rijp laten de tuin van een heel andere kant zien.

Afbeelding

Het Groei & Bloei Tienpuntenplan voor klimaatvriendelijk tuinieren

Tuinieren met respect voor de natuur en het klimaat? Alle tuinen van Nederland vormen samen één grote groene oase en daarmee kan iedere tuinier een belangrijke bijdrage leveren aan het tegengaan van klimaatverandering.

#1 voed de bodem en spit liever niet

  • Schimmels, bacteriën en bodemdiertjes zorgen voor een gezonde bodem. Planten krijgen daarin een goede start en zijn weerbaarder tegen ziekten.
  • Spit zo min mogelijk, zo houd je de bodemstructuur in tact wat belangrijk is voor toe-en afvoer van water & voedingsstoffen.