tekst Lily de Boer, Merijn Henfling, Katja Staring
beeld iStock
datum 27-09-2026
1. Plant voorjaarsbollen
Ja, ze mogen weer de grond in: bloembollen. Terwijl de tuin langzaam tot rust komt, ben je alvast met het voorjaar bezig.
Plant in oktober tulpen, narcissen, krokussen, blauwe druifjes, hyacinten en alliums, en je hebt een bloeiboog van de late winter tot de vroege zomer. Sneeuwklokjes staan soms al in januari boven de grond.
Voor het planten maak je de grond los. Plant de bollen ongeveer twee keer zo diep als de bol hoog is, met de punt omhoog.
Zet ze bij voorkeur in groepen bij elkaar. Roos Stins van Bloemoloog, de webshop voor biologische bloembollen, adviseert oneven groepjes van vijf of zeven. Houd bij jaarlijks terugkerende bollen ongeveer één bolbreedte ruimte tussen de bollen.
Verwilderingsbollen mogen wat ruimer staan, omdat ze zich in de loop der jaren uitbreiden. Voor een natuurlijk beeld gooi je de bollen losjes over het plantvak uit en plant je ze precies waar ze vallen.
Geef na het planten water; daarna neemt de herfst het meestal over. Zorg wel dat de grond goed water doorlaat, want bloembollen houden niet van natte voeten.
Een uitzondering is de keizerskroon. Roos adviseert die met het gat in de bol opzij te planten. Zo blijft er geen water in staan en verklein je de kans op rotten.
Lees hier alles over het planten van bloembollen
2. Let op de geelpoothoornaar
De geelpoothoornaar komt inmiddels in vrijwel heel Nederland voor. Juist in het najaar, als het blad van bomen valt, worden nesten beter zichtbaar. Voor je gaat snoeien, zagen, grasmaaien of ander tuinwerk doet, is het daarom verstandig om even te kijken of je hoornaars ziet rondvliegen of steeds naar dezelfde plek ziet vliegen.
Zie je een nest, blijf dan op afstand en verstoor het niet. Probeer het ook niet zelf te verwijderen, maar schakel een gespecialiseerde bestrijder in.
Zie je alleen een losse geelpoothoornaar, laat die dan met rust en sla hem niet dood. Als je 'm doodslaat of platdrukt, kan een alarmferomoon vrijkomen dat andere geelpoothoornaars in de buurt alarmeert en agressief kan maken.
3. Poot je eigen knoflook
Oktober is een goede maand om knoflook te poten (november kan ook prima, zeker met dat warme najaarsweer). Breek een bol in losse tenen en zet die met het puntje omhoog in luchtige grond, op ongeveer 10 tot 12 centimeter van elkaar.
Meng eventueel wat compost door de grond, maar gebruik geen verse mest. De tenen kunnen voor de winter alvast wortelen en groeien volgend jaar uit tot nieuwe knoflookbollen.
Meer weten? Moestuinkenner Diana Stek weet alles over het planten, verzorgen en oogsten van knoflook.
> Nu in de webshop: drie bijzondere knoflookrassen.
4. Laat je najaarsbloei dobberen
Dobberende dahlia's
De rozen en dahlia’s staan nog steeds te bloeien, maar aan het eind van de maand zijn er vaak net niet meer genoeg bloemen om een heel boeket te maken. Dan staan ze leuk in drijfschalen.
Eén bloem in een klein schaaltje kan al een grootse uitstraling hebben en een tafel vol schaaltjes helemaal. Heb je nog genoeg bloemen? Vul dan een hele teil vol voor een wow-effect.
5. Maak je nestkastjes schoon
Nu het broedseizoen voorbij is, kun je het nestkastje leegmaken. Verwijder het oude nestmateriaal, boen de binnenkant schoon met een harde borstel en heet water en laat de kast goed drogen. Zo haal je vlooien, luizen en mijten weg en geef je vogels volgend voorjaar een gezonde start.
Bovendien gebruiken vogels een lege nestkast in de winter graag als veilige slaapplaats. Controleer wel eerst voorzichtig of er geen vogel of ander dier in schuilt.
Lees meer: Nestkastje schoonmaken in oktober
6. Bouw een overwinterhotel
Holle plantstelen, uitgebloeide hortensiabloemen, dennenappels, elzenkatjes, graspluimen, stukjes schors en mos. Komende weken komt er volop materiaal vrij om te verzamelen voor een overwinterhotel voor insecten in een (wijn)kistje.
Zet dat op een droge en beschutte plek. Grote kans dat er van allerlei gespuis en ook overwinterende vlinders hun heil zoeken.
7. Ga winterzaaien: Thalictrum
Thalictrum rochebrunianum in bloei
Veel vaste planten zaai je vóór de winter en je zaait ze buiten: winterzaaien. Oktober is dé maand, want het is nog een beetje warm en vaak vochtig. Sommige zaden hebben een harde zaadhuid; juist de voortdurende afwisseling van warmte, vocht en kou, breekt die huid open. Wij tippen 4 soorten ruit (Thalictrum), een vaste plant met een langdurige bloei.
Meer zaaitips voor thalictrum van kweker Giny de Jong? Lees haar verhaal over winterzaaien.
Vier bijzondere soorten:
- Thalictrum lucidum (150 cm): zachtgele, hoge bloempluimen, elegant blad. Bestel hier.
- Akeleiruit (Thalictrum aquilegiifolium, 80 cm): lila, bloeit al in mei. Bestel hier.
- Thalictrum rochebrunianum (220 cm): lila, groot maar luchtig. Bestel hier.
- Chinese ruit (Thalictrum delavayi ‘Album’, 150 cm): subtiele witte bloemen. Bestel hier.
8. Maak najaarsstekken
Stek heide, lavendel, rozemarijn, salie en andere houtachtige planten door de jonge frisse toppen af te knippen, de onderste blaadjes weg te halen en er een paar samen stevig in een potje aarde te drukken: deze kunnen gewoon buiten blijven staan.
In de lente kun je ze uit de potjes halen en ieder in een eigen pot groot laten groeien.
Ook nu doen: Maak een wortelstek: gratis nieuwe planten uit een stukje wortel
9. Bak die groene tomaat
Groene tomaat bakken
Groei & Bloei-lid Lily de Boer maakte van 10.000 m² landbouwgrond een oase voor plant en dier. Ze is tuinontwerpster, geeft workshops en was een van de winnaars van de tuinprijs van Groei & Bloei: Beste Levende Tuin 2025. Haar tips die je tuinleven makkelijker maken.
Zie je in jouw moestuin nog een groene tomaat hangen? Je kunt ’m in de vensterbank leggen naast een rijpe banaan en hopen dat ’ie alsnog een rood blosje krijgt. Je kunt er ook instant van genieten.
Het giftige goedje in een groene tomaat verdwijnt door verhitten. Dus snijd ’m in dunne plakjes, haal deze door bloem, door een simpel ei-melk-mengsel en daarna door paneermeel. Bak de plakjes lekker krokant in olijfolie. Je weet niet wat je proeft.
10. Laat je dahlia’s zitten
Tuinier je op zandgrond? Dan kun je dahlia’s rustig in de grond laten zitten. Het scheelt nu en in het voorjaar veel werk. Tuinier je op klei dan kun je ze ook laten zitten, maar dek ze voor de zekerheid af, zodat het eronder iets droger blijft.
Niet de kou maar nattigheid is het probleem. Ik heb zelfs canna’s in zandgrond laten zitten en die hebben -17 °C overleefd zonder afdekking. Stoere jongens zijn het, die knollen.
11. Label je planten
Deel je planten bij voorkeur niet nu; je verliest kostbare zaden en prachtige wintersilhouetten. Als je in het voorjaar de tuinkriebels krijgt, is het vroeg genoeg om te verplanten. Dat de aarde kouder is, nemen de planten voor lief.
Maar waar stond ook alweer die plant die veel te groot werd? Dat is wel een dingetje. Loop dus in oktober een rondje en label planten die gehalveerd mogen worden. Gebruik een watervaste stift, want … afijn, dat begrijp je zelf wel.
12. Maak bladerdiertjes
bladerdiertjes
In je tuin vallen steeds meer blaadjes in alle kleuren. Verzamel een paar mooie vormen en maak er een dier van op papier. Een vos, een vogel, een egel: je hebt er alleen blaadjes, wat lijm en een papiertje voor nodig.
Hier lees je hoe je bladerdiertjes maakt.
13. Plant lekker mee met Groei & Bloei
De herfst is misschien wel het beste moment om te planten. De grond is nog warm en vochtig, en dat maakt oktober en november ideale plantmaanden.
Je hoeft niet alleen aan de slag: door het hele land organiseren Groei & Bloei-afdelingen plantenruilbeurzen, workshops, lezingen en andere groene activiteiten.
Hier lees je er meer over: Plant je mee? Dit najaar is er genoeg te doen in de tuin
14. Vier je eigen bodemdierendag
Miljoenpoten
Elk jaar kun je rond Dierendag op safari in eigen bodem, op zoek naar die belangrijke, maar vaak vergeten bodemdieren.
Ga op zoek naar miljoenpoten, kevers en pissebedden en allerlei andere beestjes op en in de bodem die onze tuinaarde verrijken en de planten helpen groeien.
En verder doen in oktober
- Laat vanaf nu de laatste bloemen staan voor de bijen en hommels.
- Zaai korenbloemen in de vollegrond. Ze overwinteren en gaan vanaf eind april of begin mei bloeien.
- Verzamel dode takken voor volgend jaar. Met dit rijshout kun je planten steunen en rekjes voor de pluk- en moestuin maken.
- Verwijder afgevallen blad uit de dakgoot om verstopping te voorkomen.
- Haal kuipplanten met overwinterende planten en kamerplanten naar binnen, maar ook kruiden als citroenverbena.
- Hark herfstblad in de border: dat verteert tot voedzame stoffen, beschermt wortels tegen vorst en is een perfecte schuilplaats voor allerlei kleine diertjes.
- Laat appels liggen onder de boom of hang er een op met een grote cocktailprikker erdoorheen: traktatie voor overwinterende vogels.
