Een zelf gezaaid en geplukt boeket in juni: dít is waar je het in januari voor doet
tekst Margriet Kortenoeven
foto Merijn Henfling
update 07-06-2026
Wat kun je in januari en februari zaaien?
Als het kerstdiner is gezakt en de boom de deur uit is, begint mijn groene bloed weer te stromen. Wat kan er al, terwijl de lente nog ver weg lijkt? Genoeg: er zijn zaailingen die goed tegen kou kunnen, of die een wat langere aanlooptijd nodig hebben. Heb je een kas of koude kweekbak, dan ben je in het voordeel. Een handvol bloemen kun je in deze koudste maanden al zaaien; de meeste vroege eenjarigen volgen in februari en maart, en die vind je verderop in dit stuk.
Dit gaat trouwens over eenjarigen voorzaaien; wil je juist vaste planten zaaien, dan doe je dat buiten in het najaar, en heet het winterzaaien.
Koel en licht zaaien
Binnenshuis zaaien kan ook, maar dan moet de ruimte écht koel en licht zijn. In deze tijd van isoleren is het binnen snel te warm en de lucht te droog. Ik krijg in de zaaitijd vaak foto's van bakjes met hoge, dunne zaailingen die futloos omvallen. Mijn advies dan: verspeen ze vandaag nog en zet ze koeler. Vaak is het al te laat, omdat de kiemplantjes boven de verwarming voor het raam te snel zijn gegroeid.
Pas op voor de koudetik
Sommige eenjarigen zijn echte warmteminners en verdragen slecht kou. Die zaai je gewoon later, zodat ze minder kans op een koudetik hebben; zo'n tik zet ze flink achteruit. Ze moeten ongestoord kunnen doorgroeien en pas na de ijsheiligen (half mei, liefst nog wat later) naar buiten. Mijn vuistregel voor alle eenjarigen: blijven de nachten boven de 10 °C, dan mag alles de tuin in.
Hoe te bestellen?
Ga naar onze webshop om deze zaden te bestellen
4 x de mooiste vroege zaaiers (januari-februari)
1. Hoge leeuwenbek (Antirrhinum majus Potomac 'Appleblossom')
Lang haakte ik bij leeuwenbekken af, tot ik in Gardeners' World Rachel de Thame een pluktuin zag aanleggen met hoge leeuwenbekken in prachtige dubbeltinten. Diezelfde avond bestelde ik zaad, en de bloemen stonden drie weken mooi op de vaas.
Over het zaaien kan ik kort zijn: zaai vroeg en heb wat geduld, want de zaailingen groeien traag door. Leeuwenbek kan zich zelfs als vaste plant gedragen: 'Black Prince' komt bij mij al jaren terug, en met geluk doet 'Appleblossom' dat ook.
Bestel hier het zaad van hoge leeuwenbek 'Appleblossom'.
2. Siererwt (Lathyrus odoratus 'Painted Lady')
De geurende, klimmende siererwt is een dankbare vroege zaaier; 'Painted Lady' is een beproefd oudje dat heerlijk geurt en al eind mei bloeit. Plant hem uit bij een klimrek, hekje of schutting; hij klimt en bloeit tot in september. Plukken moet, dan blijft de bloei doorgaan en heb je de hele zomer een geurig vaasje.
Binnen zaaien kan al in februari. Week het harde erwtje eventueel een nacht in lauw water. Mooi is zaaien in lege wc-rolletjes: twee zaden per rolletje, een centimeter zaaigrond erop, water geven. Plant het stevige plantje mét rolletje en al uit, zonder de wortels te beschadigen. Lathyrus is een schrokop: geef voedzame grond en royaal (biologische) vloeibare tomatenvoeding.
Bestel hier het zaad van siererwt 'Painted Lady'.
3. Eenjarige ridderspoor (Consolida ajacis 'Blue Spire')
Waar de vaste ridderspoor statig en aristocratisch oogt, is de eenjarige Consolida een en al speelsheid: rankend steekt ze overal haar blauwe neusje tussen. Er zijn ook witte en roze tinten, maar blauw blijft favoriet, "blauw verkoopt", zeggen kwekers. De hele zomer bloeit ze ongeremd, en een takje tilt elk boeket op.
Zaaien is echt makkelijk, ook voor beginners: bakje zaaigrond, zaden, water en afwachten. De zaden kiemen het vlotst met wat kou; later zaaien kan ook, maar dan onregelmatiger en later in bloei. De planten kunnen vrij snel naar buiten, een beetje kou deert ze niet. Het jaar erop komen er vanzelf nieuwe zaailingen, een cadeautje.
Bestel hier het zaad van ridderspoor 'Blue Spire'.
4. IJslandse papaver (Papaver nudicaule)
IJslandse papavertjes zijn schattig en vrolijk; deze lentebloeiers kennen geen haters. Anders dan gewone papavers en klaprozen is deze wél geschikt als snijbloem: knip je het uitgebloeide weg, dan bloeit hij tot ver in de zomer door.
Zaaien mag al in het najaar, buiten op een zonnig plekje. Het zijn lichtkiemers, dus hark de zaden héél licht in. Zaai je in januari-februari, kies dan kartonnen trays of een eierdoosje, want papavers houden niet van verplanten: zo zet je ze later mét doosje en al uit.
Bestel hier het zaad van IJslandse papaver.
4 x deze vroege eenjarige bloemen zaai je in maart
1. Venidium fastuosum 'Zulu Prince'
Wat een verrassing was de Venidium in de droge zomer van 2022: grote, margrietvormige bloemen met gekleurde cirkels, van wit en paarszwarte vegen tot oranje en een donker hart. Heerlijk retro, en ze bloeide tot ver in oktober.
Deze warmte- en zonaanbidder zaai je eind maart; herken de zaailingen aan hun wollig grijze blad. Droogte deert haar niet. Geen droge, zonnige border? Zet haar in goed afwaterende potten op het zonnigste plekje.
Bestel hier het zaad van Venidium 'Zulu Prince'.
2. Groot trilgras (Briza maxima)
Aan de namen groot trilgras en bibbergras hoor je het al: dit frisgroene grasje is een en al beweging, de bloeiknopjes bengelen in de wind. Met zijn bescheiden 40-50 cm combineert het overal mee en staat het speels in een boeket.
Briza is heel makkelijk te zaaien, en je hoeft het maar één keer te doen: het zaad dat in de grond valt, komt het voorjaar erop vanzelf weer op. Nooit hinderlijk, elk jaar gezellig terug.
Bestel hier het zaad van groot trilgras.
3. Bonte ganzenbloem (Chrysanthemum carinatum 'Flame Shades')
Niet schrikken van die Latijnse naam: met een stoffige chrysant heeft 'Flame Shades' weinig te maken. Juist gesprankel in oranje, rood, geel, paars en wit, in foutloze ringen. Ideaal voor de pluktuin en hot border, en plukken is een must: zo blijft hij eindeloos bloeien.
Ook deze is makkelijk te zaaien: vanaf eind maart binnen of in de kas opkweken, eind mei uitplanten op een zonnige plek. Een fijne, verrassend vrolijke plant.
Bestel hier het zaad van bonte ganzenbloem 'Flame Shades'.
4. Leeuwenmuiltje (Asarina scandens)
Eenjarige klimplanten zijn mijn grote liefde: veel werk als kweker, maar wat gaan ze in één seizoen los. Gezaaid in maart groeit het leeuwenmuiltje eerst traag, maar zodra het warmer wordt haalt hij met gemak twee meter.
Asarina komt in verschillende kleuren; de blauwe bloeit volgens mij het rijkst en langst. Half winterhard ook: een nachtvorst deert hem niet, en soms komt hij na de winter gewoon terug. Probeer hem eens.
Bestel hier het zaad van leeuwenmuiltje.
Vergeet de cosmea niet
Cosmos zaai je doorgaans van half maart tot en met half april. Margriet zet haar vier favorieten cosmea hier voor jou op een rijtje.
Over de auteur
Kweker Margriet Kortenoeven is eigenaar van Kwekerij Margriet in Sint Pancras, waar ze bijzondere vaste planten en eenjarigen kweekt zonder kunstmest of bestrijdingsmiddelen. Voor Groei & Bloei deelt ze haar zaaitips.
Bezoek
Kwekerij Margriet
Bovenweg 66
1834 CG Sint Pancras
kwekerijmargriet.nl
Meer zelf zaaien met Margriet
Smaakt het naar meer? Lees deze verhalen van Margriet over het zaaien van bijzondere schermbloemen of scabiosa-achtigen voor een lange pluk, of probeer eens potentilla uit zaad.
