Gebruik liever geen turf: er zijn alternatieven

Foto: turf afsteken in Ierland (iStock)

tekst Karin Bodewits
datum 01-04-2022
update 26-03-2026

Wie graag planten koopt heeft zich vast weleens afgevraagd of ze al of niet bespoten zijn met pesticiden. Maar vragen we ons ook af in welke grond ze zijn opgekweekt? De grond draagt behoorlijk bij aan de uitstoot van broeikasgassen. In Nederland bestaat de meeste potgrond vooral uit turf en dat is funest voor het klimaat.’

Turf wordt gewonnen uit veengebieden die in rap tempo verdwijnen en speelt daarmee een belangrijke rol in klimaatverandering. Daarom luidt punt 7 van het tienpuntenplan voor klimaatvriendelijk tuinieren van Groei & Bloei: Gebruik liever geen turf.

Bij de winning komt CO₂ vrij die daar eeuwenlang opgeslagen lag, terwijl tegelijk waardevolle leefgebieden voor planten en dieren verdwijnen. De grond waarin planten worden opgekweekt draagt bovendien aanzienlijk bij aan de uitstoot van broeikasgassen. In Nederland bestaat de meeste potgrond nog altijd grotendeels uit turf, wat de impact op het klimaat vergroot.

Turfwinning

In tegenstelling tot in onze buurlanden bleef in Nederland het belang van turfvrije potgrond tot voor kort onder de radar. Maar wat is er nu eigenlijk zo schadelijk aan de winning van turf? Het stimuleert klimaatverandering door extra broeikasgassen in de atmosfeer te brengen die voorheen goed opgeslagen lagen. Bovendien gaat het ten koste van de biodiversiteit doordat er belangrijke habitats worden vernietigd. Verder zorgt turfwinning ervoor dat we de gevolgen van extremere weersomstandigheden steeds meer gaan voelen.

Klimaatvriendelijk turfvrij tuinieren

Wil je graag klimaatvriendelijk tuinieren? Voor de goede orde: planten hebben geen turf nodig om goed te kunnen groeien. Sterker nog, turf maakt je tuin behoorlijk zuur en daar houden de meeste planten helemaal niet van.

Niettemin is er sprake van een enorm overmatig gebruik van turf en potgrond door consumenten. Bij het kopen van een plant krijgen we vaak het advies er een zak potgrond bij te kopen voor de aanplant. Potgrond is echter een zeer gespecialiseerd product, dat goed van pas komt bij het opkweken van planten uit zaad of stek.

Maar een plant die al wortels heeft is blij zijn met elke grond die hem voedingsstoffen biedt en waarin hij verder kan wortelen. Aarde uit de tuin, gemengd met wat compost, is dan al een perfecte basis. 

Zoals gezegd: voor stekken en het opkweken van zaailingen kan potgrond wel handig zijn. Kies in dat geval voor een turfvrije potgrond of bladaarde van de Hessenhof. Op de website turfvrij.nl vind je veel turfvrije opties.

Wil je graag een zure grond voor zuurminnende planten als heide, blauwe bessen en rododendrons, dan kan bladaarde uit eikenblad of van naaldbomen uitkomst bieden. Maar veel tuinen zijn van zichzelf al zuur. 

Tuingrond met kokosvezels

Turfvrije potgrond op basis van kokosvezels is algemeen verkrijgbaar. Kokosvezel is weliswaar een restproduct, maar het komt van ver en maakt dus veel transportkilometers. En palmboomplantages staan vaak op voormalige veenmoerassen. Wellicht verschuiven we daarmee het probleem, dus gebruik van kokosvezels is niet direct aan te raden.

Wat gebruiken kwekers?

Arjan Meekelenkamp van Kwekerij Eetbaar Goed in Vaassen (bijzondere eetbare planten en voedselbosplanten) maakt alleen voor de opkweek van blauwe bessen nog gebruik van veen. 'Voor de rest niet meer en dat bevalt goed. Het was wel even een proces om dit voor elkaar te krijgen, maar het is gelukt, de planten zijn gezond. We gebruiken onder andere verschillende soorten compost, gecomposteerde mestvezel, wormenmest, (gewassen) kokosvezel, perliet en vermiculiet.'

'Die laatste twee zijn steriel, dus erg nuttig voor stek- en zaaigrond. We zijn ons ervan bewust dat niet alle ingrediënten van dichtbij komen en dat er voor sommige processen veel energie nodig is. Maar een mengsel van alleen compost, wormenmest en mestvezel werkt bij ons niet.’