Pachyphragma: de bestverkopende plant van De Hessenhof (en wij hebben nu het zaad)

Naam, herkomst en familie

De naam Pachyphragma lijkt een tongbreker, maar als je weet dat ‘pachy’ dik betekent en ‘phragma’ verwijst naar het geribde tussenschotje in de hauwtjes (zaadstanden) is de naam wat makkelijker te onthouden. De zaden laten zich vergelijken met die van de judaspenning, alleen zijn ze veel kleiner. Er is maar één soort: Pachyphragma macrophylla.

Van oorsprong groeit-ie in beukenbossen in Noordoost-Turkije en de Kaukasus. Hoewel de plant al in 1841 werd beschreven, kwam niemand op het idee om Pachyphragma te gaan kweken. Terwijl het een ijzersterke plant is die je op veel plaatsen kunt gebruiken.

Pachyphragma als bodembedekker

Met het verloop van de bloei rekt de bloeiwijze zich tot zo’n 40 centimeter. Ondertussen komen er nieuwe bloemscheutjes tot ontwikkeling. Al met al kun je bij koel weer rekenen op ruim zes weken bloei, en bijen zijn er dol op. De lichtbruine zaadstanden zitten vol met zaden en zien er heel aantrekkelijk uit.

Tegen de tijd dat het zaad rijp is, zo rond begin juni, wordt het ietwat geschulpte, hartvormige blad snel groter. Uiteindelijk is het bijna rond en haalt het met gemak een doorsnede van 15 tot 20 centimeter. En juist dit blad wordt door tuiniers gewaardeerd.

Niet dat het uitgesproken mooi is, maar het is groot en het onderdrukt onkruid. Er komt hoegenaamd niets doorheen en in de winter, zelfs na de -20 °C die we in het verleden wel hebben gehad, blijft het groen.

Mooie plantencombinaties

Het grote ronde blad geeft veel structuur en vormt een prachtige combinatie met varens en schaduwminnende grassen als Carex en de inheemse Melica nutans. Wat een leuk grasje is dit trouwens!

Maar ook de droogtebestendige Euphorbia amygdaloides var. robbiae is een goede partner. Z’n groengele bloemen combineren heel goed met het wit van de Pachyphragma. Denk ook aan kleine verwilderingsbollen als Scilla en Puschkinia. En in mei staat het tere blauw van Camassia heel mooi bij de uitbloeiende bloemschermen van Pachyphragma.

Kun je Pachyphragma eten?

Er wordt gezegd dat je het jonge blad in salades kunt verwerken. Wij hebben dat geprobeerd. Gebruik maar een paar blaadjes (die echt jong en mals zijn). Anders is de smaak te overheersend.

Kortom: een bescheiden plant met zoveel bruikbare eigenschappen dat hij meer bekendheid verdient. De échte tuinliefhebber kent Pachyphragma al lang, maar de meeste tuinontwerpers en groenbeheerders hebben er nog nooit van gehoord. Vreemd.

Pachyphragma vermeerderen: zaaien of scheuren

1. Pachyphragma zaaien

Pachyphragma is een vorstkiemer, dus je moet ‘m voor de winter zaaien. Liefst ruim vóór het kouder wordt. Augustus en september zijn de beste maanden.

Het zaad wil namelijk eerst een wat warmere periode, zodat het genoeg vocht op kan nemen. Daarna volgt de koudere winter, waarbij de kiemrust wordt opgeheven.

• Zaai de zaden meteen na ontvangst uit.
• Zaai in potten van ongeveer 1 liter.
• Gebruik geen standaard zaai- en stekgrond. Dat voldoet niet voor zaden die lang liggen. Maak in plaats daarvan een mengsel van:
  • 2/3 gezeefde bladaarde;
  • 1/6 scherp zand;
  • 1/6 fijn grind.
• Voor de bladaarde is een zeef van 1 centimeter ideaal. Meng er geen mestkorrels door.
• De zaden kiemen meestal in maart-april.
• Verspeen snel als de zaden kiemen. Wacht niet tot de echte blaadjes verschijnen, maar verspeen al bij twee kiemblaadjes. Dat werkt veel beter.
• Plant in kleine potjes met een doorsnede van 7 centimeter.
• Rond eind mei zijn de planten doorworteld en kun je ze op de plaats van bestemming uitplanten.

2. Zelf zaad winnen

Heb je al Pachyphragma in je tuin en wil je zelf zaad winnen? De zaadstanden zijn meestal eind mei-begin juni rijp.

• Knip ze bij droog weer af.
• Gooi ze in een doos met een krant eronder.
• Na een paar dagen liggen de eerste glanzend bruine zaden al op de bodem.
• Gooi het geheel door een zeef.
• Bewaar de zaden in een papieren zak op een koele, donkere plek.
• In september-oktober kun je deze grotere hoeveelheid zaden ook op een bedje in de vollegrond zaaien.
• Zaai breedwerpig.
• Dek af met 5 millimeter grond.
• Strooi er liefst nog wat grind over, zodat de grond niet dichtslaat.

3. Pachyphragma scheuren

Je kunt Pachyphragma ook prima scheuren, al zullen er niet heel veel planten af komen. Voor scheuren is september-oktober ook de beste periode.

• Trek wat oudere planten heel gemakkelijk uit elkaar.
• Knip de grootste bladeren weg.
• De plant zal snel doorgroeien.

Maar zaaien geeft natuurlijk veel meer planten. Met een beetje geluk heb je er honderden.

Zaad van Pachyphragma bestellen

Je bestelt het zaad van Pachyphragma macrophylla in onze webshop.