Romeinse schildjes (Fibigia clypeata) groeit op droge, rotsachtige hellingen van het Oost-Middellandse Zeegebied tot aan West-Azië
tekst Hans Kramer
beeld Hans van Horssen, Hans Kramer, Marie-Lan Nguyen (Wiki Commons)
datum 16-06-2026
Hans Kramer van kwekerij De Hessenhof is altijd op zoek naar nieuwe planten. Uit alle delen van de wereld, maar ook van plantenliefhebbers in eigen land, ontvangt hij zaden. Van een bevlogen tuinier kreeg hij ooit enkele zaden van Fibigia, een plant die niemand kent. Hans kweekte ze op en je kunt er nu zaad van bestellen in de webshop van Groei & Bloei. Geoogst op De Hessenhof, dus lokaal en biologisch.
Een plant die niemand kent
Ik wilde al wat langer schrijven over Fibigia. Het is een plant die niemand kent en die om die reden ook niemand zal kopen. We merken meer en meer dat planten met onbekende namen een obscuur leven leiden. Dat komt, en ik besef dat ik met deze opmerking geen vrienden maak, omdat iedereen achter elkaar aan loopt. Het is prairieplant wat de klok slaat.
Wat dat betreft zitten we met Fibigia goed, want hoewel deze plant niet uit Noord-Amerika komt, past hij qua groeiplaats en gedrag prima in een prairietuin. Nu nog een goed klinkende Nederlandse naam en de kans dat Fibigia wat populairder wordt zal enorm stijgen.
Op internet kom ik de Engelse naam Roman Shields tegen. Nu vind ik dat 'schild' wel goed gekozen, want de plant is nauw verwant aan Aurinia saxatilis, het schildzaad. Die naam verwijst naar de schildvormige hauwtjes waar het zaad tegenaan geplakt is. Dat Roman zou je met een beetje goede wil over kunnen nemen, want de plant komt voor van Noord-Italië tot aan Turkije. Dus ik denk dat we met de naam Romeinse schildjes prima uit de voeten kunnen.
Waar komt Fibigia vandaan?
Zoals gezegd komt Romeinse schildjes (Fibigia clypeata) van het Oost-Middellandse Zeegebied tot aan West-Azië voor. De plant groeit daar op droge, rotsachtige hellingen.
Het schijnt dat-ie op verschillende plekken in Duitsland verwilderd voorkomt. Kijk je de Floron verspreidingsatlas erop na, dan zie je dat hij hier in het verleden ook al eens verwilderd is aangetroffen.
Kweker Hans Kramer over Fibigia:
“Zorg maar dat je de naam paraat hebt, er wordt steevast naar gevraagd”
_buiten_-_28de80_-_be711c811f5c31cadfb9347ef91bc963ab139062.jpg)
Romeinse schildjes op de rotsen
Kruisvormig: de familie van judaspenning en veldkers
We hebben te maken met een plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae). Deze familie is uiterst gemakkelijk te herkennen doordat ze altijd vier kelkblaadjes en vier losse bloemblaadjes hebben die netjes 'kruisvormig' tegenover elkaar gerangschikt zijn. Een ander kenmerk van kruisbloemigen is dat er bijna altijd knoppen, bloemen en zaden tegelijkertijd te zien zijn, behalve natuurlijk aan het begin en het einde van de bloei.
Je ziet dit verschijnsel ook bij de kleine veldkers oftewel springzaad, het bekende en beruchte eenjarige onkruid dat je vooral op kwekerijen in potjes vindt en dat zich zo heeft verspreid in tuinen overal in Nederland en Vlaanderen. Het plantje zaait bijna het hele jaar uit. Gelukkig zijn onze kippen er gek op en je kunt de jonge planten met hun pittige radijsachtige smaak ook gebruiken in salades.
Fibigia is dus een ver familielid van de kleine veldkers. Haak nu niet af, want in de kruisbloemfamilie zijn ontzettend veel mooie sierplanten te vinden. Een van de bekendste is natuurlijk de judaspenning, waarbij we niet alleen van de bloemen genieten, maar vooral ook van de zilveren zaaddozen, die botanisch correct hauwtjes genoemd worden. En dat is nu precies de grootste sierwaarde van Fibigia.
Tweejarig, en dan voor het leven
In de literatuur wordt Fibigia een vaste plant genoemd, maar onze ervaring is dat-ie tweejarig is. Dat vormt op zich geen enkel probleem, want heb je eenmaal een paar planten in bloei gehad, die onvermijdelijk zaad zetten, dan hou je hem de rest van je leven, zonder dat ze op enig moment lastig worden.
Zelf kreeg ik ooit zaad van wijlen Lidy Kloeg, die een fantastische tuin had op een helling op de Braamberg in Arnhem. Ze zei: "Hans, deze plant moet je eens proberen, niemand kent hem. Zelf heb ik een keer zaad uit Engeland meegebracht en sindsdien zaait hij zich hier elk jaar uit."
_bloeiend_-_28de80_-_19ac44630d5319fd4f425c1b43e0ee8e9efa8451.jpg)
Fibigia: bescheiden gele bloemtrosjes in mei
De jonge zaailingen maken voor de winter aantrekkelijke rozetjes van smal, grijs blad, waarvan de randen iets omhoog krullen. Al snel in het voorjaar beginnen ze te rekken en je ziet dat er een bloeistengel wordt gevormd. Vanaf eind mei kunnen ze al bloeien met bescheiden smalle gele bloemtrosjes.
Best aardig, maar de bloemen zijn niet de reden waarvoor we deze plant kweken. Zodra de bloemen zijn bestoven beginnen zich kleine zaadhauwtjes te vormen.
De schildjes zijn prachtig als ze nog groen zijn
Zilveren schildjes: de droogbloem van de winter
De schotjes of schildjes worden steeds groter. Ze zijn ovaal van vorm en kunnen wel 2,5 centimeter lang worden. Eerst zijn ze nog groen en ook dan zijn ze al heel mooi om te zien.
Maar daarna verkleuren ze van bruin naar zilver, waarbij je de grote bruine zaden goed kunt zien. Ze zitten als het ware vastgeplakt aan het middenschotje.
Uiteindelijk vallen ze af en hou je de zilveren middenschotjes over, die werkelijk de hele winter aan de plant blijven zitten. Vooral met droog, vriezend weer is dit een mooi gezicht, want dan kleuren ze nog zilverachtiger. Een prachtig wintersilhouet.
Nog mooier is het om in de herfst een boeketje te maken en daar een klein vaasje mee te vullen. Met alle Chinese kunst- en zijdebloemen van tegenwoordig is een ouderwets bosje droogbloemen een verademing.
En het valt iedereen op. Zorg maar dat je de naam paraat hebt, er wordt steevast naar gevraagd.
_uitgebloeid_-_28de80_-_9e0f1e8c99343d06827b007bbf8c622c87d00764.jpg)
De zilveren middenschotjes van Fibigia blijven de hele winter zitten
Zo zaai en kweek je Fibigia
Niets is gemakkelijker dan Fibigia kweken. Bestel het zaad snel, want hoe eerder deze tweejarige gezaaid wordt, hoe groter de rozetten zich voor de winter zullen ontwikkelen. Probeer in ieder geval uiterlijk in augustus te zaaien.
- Maak een klein zaaibedje in de volle zon. Dat is veel gemakkelijker dan voorzaaien in potten, want dan moet je verspenen en uiteindelijk uitplanten.
- Voeg geen compost of mest toe, want daar houdt de plant niet van.
- Hark het zaad lichtjes in en houd het bedje twee weken vochtig. Dan zullen de meeste zaden al gekiemd zijn.
- Dun desnoods uit en laat het geheel lekker het volgende jaar in bloei komen.
Op die plek zul je de rest van je leven verzekerd zijn van Fibigia! Je hoeft niet bang te zijn voor een agressieve plant, slechts hier en daar vind je een zaailing. En zoals dat gaat met spontane zaailingen, die komen altijd op de beste plekken op en ontwikkelen zich steevast tot de mooiste planten.
Zaad bestellen?
Van Fibigia en andere leuke soorten kun je nu zaad bestellen in de webshop van Groei & Bloei. Bestel het zaad van de Romeinse schildjes (Fibigia clypeata) in onze shop. Geoogst op De Hessenhof.
Over de auteur
Hans Kramer kweekt op De Hessenhof in Ede biologisch zaad en planten van bijzondere vaste planten.
Bezoek
Kwekerij De Hessenhof
Hessenweg 41
6718 TC Ede
hessenhof.nl
Meer zelf zaaien met De Hessenhof
