tekst Marijke Akerboom
tekst 01-12-2025
update 18-06-2026
Wat is vaste lathyrus?
Als kind was ik al dol op lathyrus: de kleurrijke bloemen en de geur waren onweerstaanbaar. Mijn familie teelde lathyrus in kassen en verkocht de bloemen op de bloemenveiling, en ik liep vaak tussen de rijen, genietend van de geur.
De bekende eenjarige lathyrus (Lathyrus odoratus), ook wel siererwt, is nog steeds populair en eenvoudig zelf uit zaad te kweken.
Tegenwoordig heb ik verschillende vaste lathyrus-soorten in mijn tuin. De bekendste hiervan is de breedbladige lathyrus (Lathyrus latifolius). Deze plant is een uitstekende klimmer en kan wel 2 meter hoog worden, ideaal voor het bedekken van schuttingen of hekwerken. In het najaar sterft de plant af, om in het voorjaar weer krachtig terug te keren.
De breedbladige lathyrus houdt van droge, zanderige plekken in de zon en is perfect voor geveltuinen. De geurloze bloemen variëren in tinten van roze tot rood en bloeien in juli en augustus. Door de uitgebloeide bloemen regelmatig weg te snijden, verleng je de bloei. Als je dat niet doet, verschijnen de peulen waar nieuwe zaden in groeien. Dit herinnert ons eraan dat de lathyrus verwant is aan de erwt.
De breedbladige lathyrus laat zich ook mooi door struiken of langs klimrozen leiden. Bekijk zes geslaagde combinaties met pronkerwt, van tuinontwerper Modeste Herwig.
Vaste lathyrus voor bijen en vlinders
Goed nieuws voor de lathyrusbij, een solitaire bijensoort die zich steeds verder verspreidt over Nederland. Deze bij is ongeveer 1 tot 1,5 cm groot en voedt zich met nectar en stuifmeel van verschillende lathyrus-soorten.
Ik zie de lathyrusbij elk jaar in mijn tuin, druk bezig op de breedbladige lathyrus. Je herkent haar aan de gele bandjes op haar rug en haar opvallende houding als ze nectar verzamelt.
De lathyrusbij maakt haar nest in bamboe of hout in een bijenhotel. Ze creëert ongeveer vier nestcellen en laat altijd één "leeg kamertje" achter om haar voortplanting te beschermen tegen hongerige vogels.
Inheemse lathyrus: boslathyrus en aardaker
Wil je een lathyrus die zowel geur heeft als overblijvend is? Kies dan voor de boslathyrus (Lathyrus sylvestris) of de aardaker (Lathyrus tuberosus). Beide soorten zijn inheems en komen oorspronkelijk uit Nederland. De boslathyrus is een zeldzame soort die goed groeit op kalkhoudende grond in de halfschaduw, en kan zelfs in een geveltuin goed gedijen.
De aardaker heeft prachtige purperrode bloemen en de geur die we van lathyrus gewend zijn. Deze soort bloeit van juni tot augustus en komt oorspronkelijk voor op akkers, waar de ondergrondse knollen vroeger als voedsel werden gebruikt.
Die knolletjes zijn trouwens nog steeds eetbaar; ze smaken naar gepofte kastanje. Lees er meer over in de aardaker: eetbare knolletjes van een inheemse klimmer.
Ook deze lathyrus is een uitstekende klimmer, die perfect groeit op een kale struik, een muur of zelfs de composthoop.
Meer insecten: van bladsnijder tot kegelbij
Lathyrus-planten zijn niet alleen geliefd bij bijen, maar ook bij vlinders, hommels, honingbijen en andere solitaire bijen. In mijn tuin zie ik vaak de grote bladsnijder, een bij die haar nestcellen maakt van stukjes blad die ze uit de plant haalt. Het vrouwtje moet honderden keren heen en weer vliegen om de benodigde bladeren te verzamelen. De nestcellen maakt ze in rottend hout of een bijenhotel.
Daarnaast zie je vaak de kegelbij, een koekoeksbij die zich gedraagt als een parasiet. De kegelbij legt haar eitjes in de nesten van andere bijen, zoals de bladsnijders. Deze fascinerende dynamiek maakt je tuin niet alleen mooier, maar ook biodiverseer.
Voorjaarslathyrus (Lathyrus vernus) voor een kleine tuin
Heb je een kleinere tuin? Dan is de voorjaarslathyrus (Lathyrus vernus) ideaal. Deze niet-klimmende vaste lathyrus bloeit van april tot juni met sierlijke paarse bloemen die naar blauw en groen verkleuren.
Ze houdt van halfschaduw en vochtige, humusrijke grond. Meer over deze soort lees je in het plantprofiel van Lathyrus vernus.
Hoe zaai je vaste lathyrus?
Lathyruszaad heeft een harde zaadhuid; je vergroot de kiemkans door de zaden voorzichtig te schuren of een nacht in water te weken. De kieming verloopt onregelmatig, dus heb geduld.
Zaai in het voorjaar of, voor een beter resultaat, in het najaar. Zaai je in het najaar, laat de zaden dan buiten in een bakje staan; ze kiemen vanzelf, nog in het najaar of in het vroege voorjaar.
Zaad bestellen en zelf zaaien
Ben je enthousiast geworden? Dan is het tijd om zelf te zaaien. In de webshop van Groei & Bloei vind je zaad van verschillende lathyrussoorten.
Top 3 inheemse, vaste lathyrus:
1. Boslathyrus (Lathyrus sylvestris)
De boslathyrus heeft zachtroze bloemen en klimt tot 2 meter hoog. Als je een grote tuin hebt, kun je de boslathyrus heel mooi in struiken of over muurtjes laten klimmen. Ook in een losse heg of aan de rand van een struweel komt hij goed tot zijn recht. De bloemen verschijnen van juni tot augustus en trekken solitaire bijen (o.a. de lathyrusbij) aan, maar ook vlinders en hommels weten deze bloeier te vinden.
Bestel boslathyrus (Lathyrus sylvestris) in onze webshop
2. Aardaker (Lathyrus tuberosus)
Aardaker wordt graag bezocht door vlinders, bijen, hommels en zweefvliegen. Hij laat z’n stengels over de bodem kruipen, maar zodra er iets verticaals in de buurt staat, ontpopt-ie zich tot klimplant. Met zijn ranken werkt hij zich omhoog tussen andere planten. De rozerode bloemen vallen mooi op in bermen, akkerranden en andere zonnige, niet te rijke plekken.
Bestel aardaker (Lathyrus tuberosus) in onze webshop
_-_28de80_-_6b85852cb1a112005f748ecac3489be626bc7976.jpeg)
3. Brede lathyrus (Lathyrus latifolius)
De brede lathyrus is een prima klimmer die wel tot 2 meter hoog kan worden en snel een schutting of hekwerk kan bedekken. In het najaar sterft de plant boven de grond af, om in het voorjaar weer met volle kracht naar boven te klimmen. Ze houdt van een vrij droge, zanderige plek in de zon en kan daarom ook heel goed worden toegepast in een geveltuin.
Bestel brede lathyrus (Lathyrus latifolius) in onze webshop
Nog een inheemse tip uit deze reeks is de pimpernel.
