tekst Laurence Machiels
beeld Sandra Verkic
datum 07-09-2023
update 12-07-2026
Bekijk ook alle tuinklussen van september
September is op kasteel Hex de oogstmaand bij uitstek. De fruitbomen hangen vol, de dahlia's bloeien volop en de eerste wintergroenten verhuizen van de platte bak naar de volle grond.
Wieden in de moestuin
"We blijven wieden tussen de opkomende veldsla en spinazie. Daar bestaat geen technologische oplossing voor, het gebeurt hier allemaal manueel."
"Eerst schoffel ik met een bezem en vervolgens halen we de rijtjes handmatig uit elkaar, zodat we niet met een aardappelschiller zorgvuldig tussen de plantjes hoeven. De werkwijze van de 18e-eeuwse jardinier-maraîcher is voor mij een constante bron van inspiratie."
Appels oogsten in de boomgaard
"We halen de plukladder en fruitkorf van stal; in de boomgaard is september de oogstmaand bij uitstek. Trek nooit zomaar een appel van de boom. Doe het met een draaiende beweging, terwijl je de appel even optilt, dan komt het steeltje vanzelf los van de twijg."
"Komt de appel niet meteen los, dan is hij nog niet plukrijp. Let er vooral op dat de vruchtdragende twijgen niet mee afscheuren, want daar zit de aanzet van het steeltje aan voor de appels van volgend jaar."
Bijenrozen uitproberen in de borders
"Ik probeer een nieuwe roos uit van de biologische rozenkwekerij De Bierkreek: Sophia's Perpetual. Een tamelijk lage en open struik, met opvallend gestreepte en lange meeldraden. Perfect voor bijen."
"We hebben nog meer interessante rozen voor bijen in de tuin, zoals de enige Rosa pimpinellifolia, Rosa rugosa, Rosa gallica, Rosa mollis, Rosa glauca, Rosa arvensis en roze rozen als 'Bobby James', 'Kew Gardens', 'Rambling Rector' en de enkelbloemige treurrozen. Daarnaast hebben we ook Rosa laxa en de Fleursanne-roos 'Sourire d'Isabelle'. Die zijn allemaal top voor bijen."
Zaden oogsten en bewaren
"Een van onze ecologische principes is om zoveel mogelijk zaden zelf te oogsten. Dat gaat erg goed met alle peulgewassen."
"Ik dop de droge peulen van de erwten en bewaar de zaden droog en vorstvrij in een blikken doos, om volgend jaar te zaaien."
Bekijk de video: Zelf zaad winnen: zaden oogsten, schonen en bewaren
Groenten bewaren in de bewaarkelder
"We nemen de rode en witte kolen met een flinke kluit uit en planten ze opnieuw in bakken in de groentekelder, diep koel. Wortels en pastinaak kuilen we in, in bakken met scherp zand met een laag stro bovenop."
"Scherp zand isoleert. Ook rode bieten en knolselderij bewaren we in de kelder. In oktober komt daar nog kardoen bij, om te bleken. De aardappelen laten we bloot liggen; daar rommel ik af en toe in, om eventuele rotte exemplaren meteen weg te kunnen halen."
"Vroeger telde zowat elk abdij en kasteel een eigen groentekelder, waar de groenten voor de winter bewaard werden. Vandaag is de gewelfde bewaarkelder van Hex in zijn soort vermoedelijk de laatste in heel Europa. Zo'n kelder is bijzonder ecologisch: je hebt geen koeling nodig, en je hebt er veel minder werk aan dan bijvoorbeeld inmaken of invriezen."
"De kelder heeft alle eigenschappen van een goede wijkelder: een quasi constante temperatuur, een gelijkmatige en vrij hoge vochtigheidsgraad, permanente duisternis en een vloer van aarde. Vanaf januari daalt de temperatuur er gedurende het hele jaar tot 14 °C. Wanneer nodig kan de kelder verlucht worden. Hier bewaren we wintergroenten vaak tot in het late voorjaar."
Vaste planten ontdekken voor de borders
"Tijdens het tuinfestival bezoek ik elk jaar binnen- en buitenlandse kwekers. Ik maak van de gelegenheid gebruik om nieuwe planten te ontdekken, zoals bijzondere selecties van Helenium, Heliopsis, Kniphofia en Crocosmia."
"September is een prima maand om vaste planten te planten, maar voorlopig heb ik geen tijd. Ik zet de plantjes in de wacht in de platte bak. In oktober krijgen ze een vaste plek in de borders, op het moment dat ik de andere vaste planten scheur."
Buxusmot monitoren met feromonen
"Permanent monitoren is de truc om de buxusmot onder controle te houden. Met feromoonvallen krijgen we een goed zicht op de aanwezigheid van motten in de tuin."
"Feromonen zijn lokstoffen die van nature door vrouwelijke motten worden verspreid. De mannetjes volgen dit geurspoor om te kunnen paren. Wij hangen mottenvallen met feromonen op in de buurt van de buxussen. De rondvliegende mannetjes komen daarin terecht, waardoor ze niet meer kunnen paren."
"Je ziet zo of en hoeveel motten er in jouw tuin actief zijn, en hoe laat je moet zijn op rupsen. Zitten er toch rupsen op de buxus, dan bestrijd ik die met een biologisch preparaat op basis van de bacterie Bacillus thuringiensis, dat onschadelijk is voor andere organismen."
"In de boomgaard hang ik linten op, gedrenkt in feromonen. De mannelijke motten van de fruitmot raken in de war door de her en der verspreide lokstof, en vinden niet meer een partner om mee te paren. Zo vermijd ik wormstekige appels en peren."
Ook zo'n lol van je buxushaagjes? Met de komst van de buxusmot is het plezier er voor veel tuiniers wel af. En is het niet eens tijd voor iets anders? Wat zijn de alternatieven voor buxus?
Wintersalades uitplanten in de moestuin
"Het is tijd om de voorgezaaide herfst- en wintergroenten van de platte bak naar de moestuin te verhuizen. We kweken andijvie, radicchio, Cicoria Castelfranco en Aurelia, een Italiaanse andijvie die wat lijkt op een paardenbloem, maar met groter blad en dikkere ribben. Een excellent ras om te stoven."
"Bij het verspenen tik ik de plantjes met een kluitje uit de bak. Ik houd alleen de beste planten over. Het loof knip ik tot de helft in, tegen de verdamping, en ik laat de wortels in een kom letterlijk 'aanmodderen'. Daarna plant ik ze uit, met een pootstok."
Maandelijkse tuinwerkzaamheden
Elke maand staan er andere werkzaamheden op Gusts planning, van snoeien, composteren, zaaien en mulchen tot oogsten, rooien en planten beschermen tegen vorst. Hieronder vind je per maand wat er in de tuin gebeurt, steeds met oog voor ecologisch beheer.
- Een jaar op kasteel Hex: geen perfect gazon, wel een ecologisch paradijs
- Maart op kasteel Hex: spitten doen we hier niet
- April op kasteel Hex: tuinbaas Gust is dol op brandnetels
- Mei op kasteel Hex: waarom tuinbaas Gust minder maait en elke dag plant
- Juni op kasteel Hex: tuinbaas Gust gunt de bladluizen hun maaltje
- Zomer op kasteel Hex: tuinbaas Gust heeft een truc tegen droogte
- September op kasteel Hex: waarom tuinbaas Gust geen koelkast gebruikt om groenten te bewaren
- Oktober op kasteel Hex: tuinbaas Gust verstopt de kardoen tot kerst in het donker
- November op kasteel Hex: tuinbaas Gust laat geen stukje aarde bloot
- December op kasteel Hex: tuinbaas Gust leidt klimrozen horizontaal voor meer bloemen
Met eigen ogen zien?
Vind bezoekinfo op hex.be.
