Een levende tuin? Begin met deze 21 bijvriendelijke planten

Duizendblad

Achillea filipendulina 'Cloth of Gold'

Een sterke vaste plant met gele bloemen en fijn loof. Achillea (duizendblad) houdt van een plekje in de zon en kan aardig wat droogte verdragen. In de winter mag de grond niet te nat blijven. Mooi in een vaste plantenborder en het is ook een goede snijbloem. Trekt vlinders.

Combinatietips: de bloem van Achillea heeft een schermvorm. Het is mooi om deze vorm te combineren met planten die een meer langwerpige vorm hebben, die de hoogte ingaan. Bijvoorbeeld siergrassen als Stipa tenuissima (vedergras) en Panicum (vingergras).

Een mooi vorm- en kleurcontrast krijg je als je Achillea combineert met Salvia nemorosa 'Caradonna' of Salvia nemorosa 'Ostfriesland' (salie) en Allium sphaerocephalon (trommelstokjes). Zet niet alles bij elkaar, maar mix de planten voor een natuurlijker effect. Ook daglelie (Hemerocallis) combineert goed met Achillea.

• Grondsoort: voedselrijke, goed doorlatende grond
• Aantal per m²: 5-7
• Vermeerdering: door delen in het voorjaar
• Verzorging: in het voorjaar afknippen

In deze border zie je ook een Achillea, weliswaar een andere, maar je ziet goed hoe mooi het contrast is tussen de verschillende blad- en bloemvormen: bekijk de zomerborder in geel en violet.

Vrouwenmantel

Alchemilla mollis

Bij Alchemilla zijn niet de kleine, geelgroene bloempjes het meest opvallend, maar het grijsgroene, fluwelige blad. Ook de vorm van de bladeren is bijzonder: na een regenbui blijven de druppels als parels tussen de bladplooien liggen. Het is ook een goede snijbloem.

Combinatietips: Alchemilla is een lage bodembedekker die heel goed een tapijtje kan vormen onder wat hogere planten. Een klassieke combinatie is vrouwenmantel onder of bij Rosa 'Schneewittchen' op stam of als struik. Ook met Salvia nemorosa 'Caradonna' of lavendel combineert het mooi, net als met Geranium 'Johnson's Blue', Geranium 'Rozanne' of een groenblijvend gras als zegge (Carex).

• Grondsoort: gewone tuingrond (niet te droog)
• Aantal per m²: 5-7
• Vermeerdering: door delen in het voorjaar
• Verzorging: Alchemilla zaait zich soms flink uit. Wil je dat niet, knip dan de uitgebloeide bloemen bijtijds weg. Na de bloei kun je Alchemilla ook helemaal terugknippen; na enkele weken verschijnt er weer vers, fris blad en volgt er vaak nog een tweede bloei. Bekijk de video over vrouwenmantel terugknippen.

Vrouwenmantel kun je ook zelf zaaien, bijvoorbeeld de kleinere Alchemilla erythropoda.

Sierui

Allium senescens

Allium senescens is echt een topper. Het blad van deze sierui blijft lang mooi, iets wat niet van alle sieruien gezegd kan worden. Hij blijft bijna wintergroen, is winterhard, loopt al heel vroeg uit en bloeit zeer rijk. Vanaf juni verschijnen kleine, lilaroze bolletjes. Slakken houden niet van deze ui. Trekt massa's bijen, vlinders en andere insecten.

Combinatietips: combineer Allium met andere insectenlovers zoals dropplant (Agastache), Gaura lindheimeri of Verbena bonariensis. Hij wordt niet zo hoog, dus kan ook goed aan de rand staan. Of zet de allium in een pot met oregano (Origanum laevigatum) en tijm (Thymus serpyllum); de insecten zullen extra blij zijn.

• Grondsoort: elke goede tuingrond
• Aantal per m²: 7-9
• Vermeerdering: deze allium vormt ondergronds geen bollen (zoals Allium 'Globemaster' of de gewone ui), maar polletjes, zoals bieslook. Scheur de planten in het voorjaar tot op een of twee neusjes en je hebt zo een hele partij om weer uit te planten.
• Verzorging: de plant sterft elke winter af en loopt in het voorjaar weer uit. Net voor het uitlopen kun je het oude loof afknippen.

Siberische edelweiss

Anaphalis triplinervis

Deze plant stelt niet veel eisen, alleen kan hij niet tegen te vochtige grond. Hij kan wel tegen zon, want het viltige, grijze blad beschermt tegen uitdroging. De kleine witte bloemetjes hebben een geel hartje en voelen droog aan; je kunt ze heel goed verder drogen. Anaphalis past goed in een rotstuintje. Lokt vlinders, bijen en andere insecten.

Combinatietips: zet deze lage plant in een groepje langs de rand van de border en laat hem een beetje over de tegels groeien. Combineer met Geranium, zenegroen (Ajuga reptans), phlox, Salvia nemorosa, dropplant (Agastache), lavendel en allerlei rotsplantjes.

• Grondsoort: doorlatende grond. De soort stelt weinig eisen en verdraagt zelfs voedselarme grond, maar mag 's winters niet te nat staan.
• Aantal per m²: 7-9
• Vermeerdering: scheuren in het voor- of najaar; eventueel zaaien in een koude bak in het voorjaar.
• Verzorging: Anaphalis heeft weinig verzorging nodig; haal eventueel dode bloemetjes weg in het voorjaar.

Herfstanemoon ‘Honorine Jobert’

Anemone hybrida 'Honorine Jobert'

Er zijn verschillende soorten herfstanemoon, allemaal met witte, roze of rozerode bloemen. Anemone x hybrida 'Honorine Jobert', die rond 1850 in een Franse tuin werd gevonden, behoort echter nog steeds tot de beste.

Hoewel herfstanemonen zich flink kunnen uitbreiden als ze het naar hun zin hebben, komen de planten soms wat moeilijk op gang; ze hebben tijd nodig om zich te vestigen. Ze staan graag in halfschaduw. Trekt vlinders.

Combinatietips: herfstanemonen staan prachtig met siergrassen als Miscanthus en Panicum (vingergras). Maar ook met Persicaria en asters.

• Grondsoort: losse, humusrijke, vochthoudende grond
• Aantal per m²: 3-5
• Vermeerdering: scheuren in het voor- of najaar, of wortelstek nemen in de winter. Eenmaal gevestigd vormt de plant vanzelf uitlopers met jonge planten die je kunt verplanten.
• Verzorging: dek ze hun eerste winter in de tuin af met een laag blad. In het voorjaar de afgestorven stengels afknippen.

Kijk eens naar deze border met herfstanemonen, (lage) asters en Verbena bonariensis (Anemone x hybrida 'Hadspen Abundance' blijft wat lager).

Herfstanemoon ‘Pamina’

Anemone hybrida 'Pamina'

Anemone hybrida 'Pamina' bloeit met donkerroze, halfdubbele bloemen. Onmisbaar in de tuin, omdat ze zo laat in het seizoen bloeit: van augustus tot in oktober. Als toegift krijg je na de bloei decoratieve zaadpluizen. Trekt vlinders.

Combinatietips: deze herfstanemoon staat prachtig samen met siergrassen als Miscanthus en Panicum. Maar ook (lage) asters, Geranium 'Rozanne' of Geranium 'Johnson's Blue', Sedum 'Herbstfreude' en Verbena bonariensis staan er goed bij.

• Grondsoort: losse, humusrijke, vochthoudende grond
• Aantal per m²: 5
• Vermeerdering: scheuren in het voor- of najaar, of wortelstek in de winter. Via de ondergrondse uitlopers verschijnen vanzelf jonge planten om te verplanten.
• Verzorging: dek de planten de eerste winter in de tuin af met een laag blad. In het voorjaar de afgestorven stengels afknippen. Slaan ze eenmaal aan, dan kunnen ze woekeren met ondergrondse uitlopers, dus houd ze in toom.

Herfstaster

Aster ageratoides 'Asran'

Heerlijk als er in september nog iets uitbundig staat te bloeien. Dat doet deze aster, met lichtblauwe tot lichtviolette bloemetjes, van augustus tot laat in de herfst. Geef hem een plekje in de zon of halfschaduw. Trekt vlinders.

Combinatietips: zet deze aster in flinke groepen, dan heeft hij het meeste impact. Combineren kan met herfstanemoon, Pennisetum (lampenpoetsersgras), Persicaria amplexicaulis en de winterharde Fuchsia 'Riccartonii'.

• Grondsoort: niet te nat
• Aantal per m²: 5-7
• Vermeerdering: volwassen en uitgegroeide planten in het voorjaar uitgraven en scheuren
• Verzorging: heeft niet veel zorg nodig. Knip afgestorven stengels in het voorjaar weg.

Kaukasisch vergeet-mij-nietje

Brunnera macrophylla

Een sterke plant met grote, ruw behaarde bladeren in de vorm van een hart. De kleine vergeet-mij-nietachtige bloempjes staan boven de bladeren. Brunnera kan goed in de schaduw groeien; vooral de bonte vormen vallen daar goed op, al zijn die minder sterk. Brunnera is een goede bodembedekker en vormt krachtige wortelstokken waaruit meerdere stengels groeien. Hij begint in maart al te bloeien.

Combinatietips: mooi onder bladverliezende struiken zoals bruidsbloem (Deutzia) en krentenboompje (Amelanchier). In een voorjaarsborder goed te combineren met narcissen, gebroken hartje (Dicentra), voorjaarszonnebloem (Doronicum), sleutelbloem (Primula) en hosta.

Je kunt hem ook combineren met groenblijvend gras als zegge (Carex) en Hakonechloa.

• Grondsoort: humusrijke grond, niet te droog
• Aantal per m²: 7
• Vermeerdering: delen in het voor- of najaar. De groene soort zaait zich ook zelf uit; bonte vormen kun je beter alleen delen, want uit zaad komen ze niet zuiver terug.
• Verzorging: in juni, na de bloei, kun je de uitgebloeide bloemstengels afknippen. Soms krijg je dan een tweede bloei. Ook kun je het blad tot bijna aan de grond afknippen; er zal dan weer nieuw, fris blad verschijnen.

Korenbloem

Centaurea montana 'Grandiflora'

Centaurea montana 'Grandiflora', bergcentaurie of korenbloem, is een mooie borderplant die tijdens de bloeiperiode in juni en juli wel wat extra steun kan gebruiken. Trekt bijen.

Combinatietips: met klaprozen (Papaver) en lupine (Lupinus). Zet er een latere bloeier voor zoals Kalimeris of Geranium 'Rozanne' of Geranium 'Johnson's Blue'.

• Grondsoort: doorlatende grond, matig vochtig tot droog en vooral 's winters niet te nat
• Aantal per m²: 7-9
• Vermeerdering: af en toe delen in het najaar om een mooie pol te houden
• Verzorging: na de bloei terugknippen geeft mooi nieuw blad en soms ook herbloei. Tijdens de bloeiperiode in juni-juli kan hij wat extra steun gebruiken.

Zaad van Centaurea montana vind je in onze webshop.

Rode zonnehoed

Echinacea purpurea 'Magnus'

Een vaste plant met grote, margrietachtige bloemen die een dik hart hebben. Houdt van een zonnige plek en groeit oorspronkelijk op de prairie. Laat hem in de winter vooral staan voor een prachtig wintersilhouet. Uitstekende snijbloem. Geef de plant voldoende ruimte en laat buurplanten niet te veel over de Echinacea heen groeien. Trekt bijen en vlinders.

Combinatietips: combineert mooi met het siergras Miscanthus. Probeer ook te combineren met planten met een andere bloemvorm, bijvoorbeeld aarvormig zoals Veronica (ereprijs).

• Grondsoort: goed doorlatende, voedselrijke grond
• Aantal per m²: 5
• Vermeerdering: om de drie jaar opnemen en delen
• Verzorging: knip in het voorjaar de dode bloemstengels af.

Kijk eens naar deze vlinderborder met Liatris, Echinacea purpurea 'Magnus', Persicaria amplexicaulis en Verbena bonariensis.

Van deze bijzondere zonnehoed verkopen wij zaad: Echinacea pallida.

Kokardebloem

Gaillardia aristata 'Kobold'

Een kortlevende vaste plant met grote, rode bloemen met een gele rand. Het langwerpige blad voelt kleverig aan. Goed toe te passen in een prairiebeplanting of in een gravel garden. Goede snijbloem. Trekt bijen.

Combinatietips: mooi met meisjesogen (Coreopsis), dropplant (Agastache) en siergrassen zoals vedergras (Stipa tenuissima).

• Grondsoort: doorlatende, vrij droge grond
• Aantal per m²: 7-9
• Vermeerdering: zaaien vanaf eind maart onder glas, of via wortelstek of delen
• Verzorging: afdekken bij strenge vorst, na de winter terugknippen en te groot geworden planten eventueel delen.

Ooievaarsbek

Geranium 'Johnson's Blue'

Deze bekende tuingeranium is makkelijk en bloeit prachtig blauw. Na de bloei kun je het blad afknippen; zo krijg je weer fris blad en gaat hij ook weer bloeien. Kan goed als bodembedekker voor grotere stukken of aan de rand van de border. Trekt bijen en hommels.

Combinatietips: net als de meeste geraniums combineert hij heel makkelijk met allerlei andere vaste planten en struiken.

• Grondsoort: goede tuingrond, niet te droog
• Aantal per m²: 7-9
• Vermeerdering: opnemen en delen/scheuren in het voorjaar
• Verzorging: geen bijzondere verzorging

Kijk eens naar deze combinatieborder; daar zie je weliswaar Geranium 'Rozanne', maar die lijkt erg op 'Johnson's Blue'. Mooi is ook de blauwe combinatie van de geranium met salvia, met een felgeel accent.

Daglelie

Hemerocallis 'Frans Hals'

Hemerocallis 'Frans Hals' is een daglelie met geeloranje bloemen. De naam zegt het al: de bloemen verschijnen voor één dag. Gelukkig komen er steeds nieuwe bloemen. Ze hebben wel zon nodig.

Combinatietips: deze daglelie combineert goed met Achillea-soorten vanwege de kleur en het contrast in bloem- en bladvorm. Daglelie gaat ook goed samen met siergrassen. De kleur staat prachtig bij het paarsrode blad van de pruikenboom (Cotinus coggygria 'Palace Purple').

• Grondsoort: waterdoorlatende en voedselrijke grond, licht vochthoudend
• Aantal per m²: 3-5
• Vermeerdering: opnemen en scheuren in het voorjaar
• Verzorging: geen speciale zorg; je kunt de uitgebloeide bloemen verwijderen. Eventueel kun je de planten na de bloei tot op circa 10 centimeter boven de grond afknippen. Daarna lopen ze weer fris uit en houden ze nog lange tijd mooi blad. Sommige bloeien zelfs een tweede keer.

Liever een inheemse ooievaarsbek? Zaai beemdooievaarsbek (Geranium pratense).

Knautia

Knautia macedonica

Knautia is een lang- en rijkbloeiende plant met een bijzondere, diep roodpaarse bloemkleur. De bloemen staan op enigszins slappe stengels en daarom is dit een prachtige plant om tussen andere planten door te laten groeien. Goed toe te passen in een natuurlijke beplanting. Trekt bijen en vlinders.

Combinatietips: mooi met ridderspoor (Delphinium), bergamotplant (Monarda), dropplant (Agastache) en het siergras Panicum. Of weef Knautia door wat hogere beplanting heen voor een natuurlijk effect.

• Grondsoort: vrij droge, doorlatende grond. Niet te veel bemesten, de planten worden dan nog hoger en slapper.
• Aantal per m²: 7-9
• Vermeerdering: delen of zaaien
• Verzorging: uitgebloeide bloemen afknippen om doorbloei te bevorderen en uitzaaien te voorkomen.

Zaad van Knautia macedonica vind je in onze webshop.

Kijk eens naar deze zomerborder met Nepeta (kattenkruid), Echinacea purpurea 'Magnus', geranium, Achillea en Knautia macedonica.

Liatris

Liatris spicata

Een sterke vaste plant met een aparte vorm. Het grasachtige blad zit rondom stevige stengels. De bloemen staan in een lange aar die van bovenaf begint te bloeien. Mooi voor verticale accenten in de border. De plant is geliefd in prairiebeplantingen. Trekt veel vlinders.

Combinatietips: met zonnehoed (Echinacea), zonnekruid (Helenium), meisjesogen (Coreopsis) en siergrassen zoals zegge (Carex muskingumensis) en vingergras (Panicum).

• Grondsoort: doorlatende tuingrond, 's winters niet te nat
• Aantal per m²: 7-9
• Vermeerdering: door delen/scheuren
• Verzorging: weinig verzorging nodig; na de winter dode plantdelen afknippen.

Kijk eens naar deze vlinderborder met Liatris, Echinacea purpurea 'Magnus', Persicaria amplexicaulis en Verbena bonariensis.

Kattenkruid

Nepeta faassenii 'Walker's Low'

Nepeta of kattenkruid is een mooie, langbloeiende borderplant. Zet hem in grotere groepen of maak er een rand van. Katten zijn er dol op, dus houd daar rekening mee. Trekt hommels, bijen en vlinders.

Nepeta combineert ook goed met (witte en roze) rozen of mini-rozen en met siergrassen.

• Grondsoort: goede tuingrond, niet te nat. Staat hij niet goed, dan zal hij uiteenvallen.
• Aantal per m²: 5-7
• Vermeerdering: door delen in het voorjaar
• Verzorging: geen bijzondere verzorging nodig. Na de bloei kun je de plant afknippen voor een tweede bloei; de plant blijft dan ook beter in vorm.

Combinatietips: kijk eens naar deze zomerborder met Nepeta (kattenkruid), Echinacea purpurea 'Magnus', geranium, Achillea en Knautia macedonica.

Adderwortel

Persicaria amplexicaulis

Een waardevolle zomerbloeier die zeer lang bloeit, soms wel tot in oktober, en vooral in grote groepen mooi tot zijn recht komt. De plant vormt wortelstokken en wordt op den duur een flinke pol. De bloemen zitten in lange, smalle aren boven het spitse blad, dat in de nazomer vaak rood verkleurt. Trekt bijen.

Combinatietips: combineert goed met siergrassen (Miscanthus, Panicum), zonnekruid (Helenium), koninginnekruid (Eupatorium) of vlambloem (Phlox).

• Grondsoort: groeit goed op vochthoudende grond
• Aantal per m²: 3-5
• Vermeerdering: eventueel delen
• Verzorging: scheur de plant om de drie jaar voor stevigere planten. Hij kan zich flink uitbreiden; neemt hij te veel ruimte in, steek er dan gewoon een stuk af. Knip in het voorjaar de afgestorven stengels af.

In deze vlinderborder zie je hem met Liatris en Verbena.

Zonnehoed

Rudbeckia fulgida 'Goldsturm'

Als Rudbeckia fulgida in bloei staat, is het alsof de zon schijnt. Op een bewolkte dag lijken de bloemen van deze vaste plant bijna lichtgevend. In het midden van de puntige, warmgele bloemblaadjes prijkt een donker hartje, wat de bloemen een pittig accent geeft.

Behalve een van de zonnigste vaste planten is het ook een van de sterkste, en hij bloeit bijzonder lang, van augustus tot oktober. Rudbeckia's houden van zon. Laat de uitgebloeide bloemen in de herfst staan voor een prachtig wintersilhouet; bovendien eten de vogels 's winters van de zaden. Trekt bijen en vlinders.

Combinatietips: prachtig met siergrassen als Panicum, Pennisetum en Miscanthus. Ook met Persicaria, Agastache, Knautia, Salvia en Verbena.

• Grondsoort: vochthoudende grond. Op drogere grond doet Rudbeckia het ook prima.
• Aantal per m²: 5-7
• Vermeerdering: scheuren in het voor- of najaar, om de drie tot vier jaar. Gebruik de jonge buitenkant van de pol; uit zaad komt deze cultivar niet zuiver terug.
• Verzorging: in het voorjaar de afgestorven stengels afknippen.

Salie

Salvia nemorosa 'Ostfriesland'

Salvia nemorosa behoort tot de gouwe ouwen onder de tuinplanten. Door zijn paarsblauwe aren en rechtopgaande groeiwijze leent deze plant zich heel goed voor een mooi vormcontrast. De plant begint al in juni te bloeien en gaat daarmee door tot in september. Trekt vlinders en bijen.

Combinatietips: Salvia nemorosa 'Ostfriesland' combineert heel makkelijk met veel kleuren en vormen. Mooi met Rudbeckia, Geranium 'Johnson's Blue', Alchemilla, Achillea en lage rozen.

• Grondsoort: gewone tuingrond, niet te nat
• Aantal per m²: 7-9
• Vermeerdering: om de paar jaar kun je de plant opnemen en delen
• Verzorging: de afgestorven stengels in het voorjaar afknippen. Na de bloei kun je de bloeiaren afknippen; misschien volgt dan een tweede bloei.

Combinatietips: kijk eens naar deze zomerborder in geel en violet met Nepeta (kattenkruid), Echinacea purpurea 'Magnus', geranium, Achillea en Knautia macedonica.

Hemelsleutel

Sedum 'Herbstfreude'

De hoge sedumsoorten, zoals Sedum 'Herbstfreude', hebben prachtige wintersilhouetten. In de vroege zomer verschijnen de bloemschermen, zachtgroen in knop, in bloei verkleurend via rozerood naar wijnrood en uiteindelijk naar bruin.

Wacht met het afknippen van de oude stengels tot de nieuwe scheutjes verschijnen, dan geniet je de hele winter van de uitgebloeide bloemschermen. Houdt van zon. Omdat elk bloemetje vol zit met nectar, komen er massa's bijen en vlinders op af.

Combinatietips: combineert goed met siergrassen zoals vedergras (Stipa tenuissima), purperklokje (Heuchera micrantha 'Palace Purple'), wolfsmelk (Euphorbia griffithii 'Fireglow') en koninginnekruid (Eupatorium).

• Grondsoort: doorlatende grond, niet te voedselrijk
• Aantal per m²: 5-7
• Vermeerdering: delen in het voorjaar
• Verzorging: dode plantendelen afknippen in het voorjaar. Na enkele jaren gaan de planten soms hangen; neem ze dan in het voor- of najaar op en deel ze, en plant de buitenste stukken opnieuw. Valt hij te veel uiteen, dan kun je hem "kraken" (zie de video over sedum kraken).

IJzerhard

Verbena bonariensis

Verbena is eigenlijk geen vaste plant maar een tweejarige. Omdat hij zich uitzaait, blijft hij soms gewoon terugkomen. Verdwijnt hij, en vind je hem toch leuk, dan zul je hem opnieuw moeten kopen. Het is een prachtige weefplant, die hoog op zijn stengel leuke paarse bloemetjes heeft. Vind je hem te hoog, probeer dan eens de laaggroeiende vorm Verbena bonariensis 'Lollipop'. Trekt vlinders.

Verder combineert Verbena met onder meer Echinacea (rode zonnehoed), Achillea, Persicaria, herfstanemonen en siergrassen (zoals het hoge Stipa gigantea en Panicum virgatum). Strooi hem door de hogere beplanting voor een natuurlijk effect.

• Grondsoort: goede tuingrond, niet te nat
• Aantal per m²: 5-7, maar het mooiste is weven
• Vermeerdering: zaait zich vanzelf uit
• Verzorging: laat hem in de winter staan voor een mooi silhouet.

Combinatietips: kijk eens naar deze prachtige border met dahlia's en ijzerhard.

Zaad van Verbena bonariensis vind je in onze webshop.

Lees ook

• Meer planten die insecten lokken? Lees de beste insectenlokkers.
• Het hele jaar voedsel voor bijen en vlinders? Lees: Volg de bijenboog.
• Een kant-en-klaar ontwerp? Bekijk het beplantingsplan voor een vlinderborder.
• Wil je je stoep vergroenen? Lees handige planten voor een geveltuin.

Klimaatvriendelijk tuinieren

Als je tuiniert is vooruitkijken naar de toekomst een must. Bij het tuinieren van de toekomst speelt het klimaat meer dan ooit een belangrijke rol. Alle tuinen van Nederland vormen samen één grote groene oase, en daarmee kan iedere tuinier een belangrijke bijdrage leveren aan het tegengaan van klimaatverandering.

Het Groei & Bloei-tienpuntenplan biedt een leidraad voor enthousiaste tuiniers om klimaatvriendelijk te tuinieren.