Afbeelding Oktober op kasteel Hex: rozen planten en de kelder vullen

Oktober op kasteel Hex: rozen planten en de kelder vullen

Oktober is op kasteel Hex plantmaand bij uitstek: rozen gaan de grond in, kardoen verdwijnt in de bewaarkelder en pompoenen worden voor de vorst binnengehaald. Tuinbaas Gust Duchamps deelt negen ecologische werkzaamheden voor de maand.

tekst Laurence Machiels
beeld Sandra Verkic
datum 04-10-2023
update 12-07-2026

Bekijk ook alle tuinklussen van oktober

Het najaar is in volle gang op kasteel Hex. De moestuin begint leeg te lopen, maar de klussen gaan door: nieuwe rozen de grond in, kardoen naar de kelder en pompoenen voor de vorst binnenhalen. Gust: "Wieden, bollen planten, scheuren en verplanten: ik doe het allemaal in één beweging."

Gazon herstellen na emeltenschade

"Emelten hebben de gazons opgegeten. Na de behandeling met aaltjes (nematoden) herstellen we nu de schade."

"We verticuteren de aangetaste plekken, zaaien opnieuw graszaad in en bedekken het met een fijne topdressing van gezeefde compost, zand en een beetje aarde. Na twee weken komt het gras al boven."

Oktober op kasteel Hex: rozen planten en de kelder vullen

Rozen planten in het najaar

"Oktober is de plantmaand bij uitstek. De wortels profiteren nog van de warmte van de nazomer om te groeien, waardoor de planten in het vroege voorjaar meteen een goede start kunnen nemen. In de rozentuin plant ik rozen bij. Correct planten is de basis voor een lang plantenleven."

"Ik graaf het gat twee keer zo diep en zo breed als de pot, en meng een emmer compost en een schep lavameel door de uitgegraven aarde. Ik maak de kluit van de roos los en knip de wortels wat bij."

"Afhankelijk van de soort plant ik rozen met de ent- of oculatieplek 5 tot 15 cm onder de grond. Ik vul de put met het aardemengsel en duw zachtjes aan. Rond de plant vorm ik een greppeltje, zodat het water niet wegloopt."

"Ik giet langzaam aan, zodat het water diep tot de wortels kan doordringen. Elke plant krijgt minstens een emmer water. Bovenop strooi ik mulch van groenresten, stro of houtschors."

"Ik vermijd het om rozen te planten waar voordien al rozen hebben gestaan; de grond is er uitgeput. Kan het niet anders, bijvoorbeeld in een rozenperk, dan strooi ik eerst een koffielepel mycorrhiza voor rozen op de bodem van het plantgat."

Kardoen bleken in de groentekelder

"Oktober sluiten we af met het binnenhalen van de kardoen. Deze bijzondere mediterrane groente wordt op het kasteel al generaties lang geteeld voor de wintermaanden."

"We binden de planten op, graven ze met de kluit uit en planten ze in de groentekelder. Daar bleken ze in volledige duisternis, om tegen kerstmis gegeten te kunnen worden."

Je kunt kardoen ook bleken aan de plant: je leest hier hoe.

Oktober op kasteel Hex: rozen planten en de kelder vullen

Tomatenzaden oogsten en bewaren

"Eigen zaad winnen is onderdeel van ons ecologisch beheer. We kweken elk jaar veel verschillende tomaten; daar neem ik nu zaad van. Ik haal de zaden met een mes uit de rijpe tomaat en wrijf ze, inclusief het slijm dat rond de zaden zit, uit op een stukje keukenpapier. Ik noteer het ras. Het keukenpapier laat ik drogen en berg ik op voor volgend voorjaar."

"Coeur de Boeuf, Ananas Noir, Rose de Berne, Millefleur en San Marzano horen standaard in ons assortiment."

"Daarnaast varieer ik graag met Coeur de Boeuf-types zoals Heart of Gold, Slankard, Persimmon, Summer Cider en Venus, en vleestomaten als Rose de Berne, Noire de Crimée, Ananas, Ananas Vert en Ananas Noir, Black Krim, Yellow Brandywine en Brandywine Sudduth, Copia, Green Copia, Evergreen en Blue Beauty."

"We vullen aan met kerstomaten als Green Grape, Fahrenheit Blue, Black Vernissage, Crazy Cherry en Gust Peper."

Groenbemester zaaien op vrije percelen

"Op de vrijgekomen percelen in de moestuin zaaien we nog snel een groenbemester: een combinatie van winterrogge met een vlinderbloemige. Dat zorgt in juni voor een kleurrijk resultaat."

Oktober op kasteel Hex: rozen planten en de kelder vullen

Oogsten voor de eerste nachtvorst

"De eerste helft van oktober zijn we nog druk in de weer met oogsten: groenten, appels, peren, frambozen, vijgen, druiven, kastanjes en ook de laatste dahlia's worden geknipt, voor de eerste nachtvorst."


Pompoenen binnenhalen voor de vorst

"We laten de pompoenen zo lang mogelijk in het najaarszonnetje rijpen, voor de eerste nachtvorst halen we ze naar binnen. We kweken vooral Potimarron-types zoals Red Kuri, voor de bijzondere nootjessmaak, goede bewaareigenschappen, prachtige kleur en handig formaat. Heerlijk in soepen, stoofschotels en pompoensoufflé."

"Butternuts zoals Waltham Butternut bewaren minder lang, maar zijn erg lekker en handig voor soep; je hoeft ze namelijk niet te schillen. Andere leuke rassen zijn Rouge Vif d'Etampes — groot genoeg om als soepterrine te dienen — Bisschopsmuts, voornamelijk decoratief, en spaghettipompoenen."

Bloemschikken: maak een herfsschaal met pompoen en hortensiabloemen.

Oktober op kasteel Hex: rozen planten en de kelder vullen

Stekken nemen van halfhoutachtige planten

"Het is nu tijd om stekken te nemen. Ik stek pelargoniums, rozen, salvia's, lavendel en andere halfhoutachtige planten en kruiden. Die overwinteren in een vorstvrije serre."

"Mijn truc is om de stekken met een 'hieltje' af te snijden. Dat is een stukje van de hoofdstengel waarop de tak groeit. Zo krijg je een stek die bovenaan jong, vitaal en groeikrachtig is, met voldoende bladgroen en een verhoutde, meerjarige onderkant, het 'hieltje', wat beter geschikt is om in de aarde te wortelen zonder te rotten."


Meer over stekken

Gust: "Mijn truc is om de stekken met een ‘hieltje’ af te snijden (zie foto hierboven). Dat is een stukje van de hoofdstengel waarop de tak groeit. Zo krijg je een stek die bovenaan jong, vitaal en groeikrachtig is, met voldoende bladgroen en een verhoute, meerjarige onderkant, het ‘hieltje’, wat beter geschikt is om in de aarde te wortelen, zonder te rotten. De combinatie van die twee leidt tot een succesvolle stek."

Nog enkele tips:

  • Zet je stekken na het afknippen eerst een dag in het water, voor je ze in een potje zet.
  • Haal de helft van het bladvolume van de stek weg bij het in een potje zetten.
  • Geef éénmaal veel water.
  • Wees gedurende de winter zuinig met water zolang de stekken nog niet geworteld zijn.
  • Als de wortels onderaan door de gaatjes van de pot komen piepen, in de lente, zijn ze klaar om verpot te worden. In oktober van het jaar daarop plant ik ze op hun definitieve plek in de tuin.


Maandelijkse tuinwerkzaamheden

Elke maand staan er andere werkzaamheden op Gusts planning, van snoeien, composteren, zaaien en mulchen tot oogsten, rooien en planten beschermen tegen vorst. Hieronder vind je per maand wat er in de tuin gebeurt, steeds met oog voor ecologisch beheer.

Met eigen ogen zien?

Vind bezoekinfo op hex.be.