Afbeelding Maart op kasteel Hex: spitten doen we hier niet

Maart op kasteel Hex: spitten doen we hier niet

In maart lijkt de kasteeltuin nog half in winterslaap, maar achter de schermen is het druk. Compost uitrijden, rozen sanitair snoeien, de eerste zaai onder koud glas: tuinbaas Gust Duchamps deelt acht ecologische werkzaamheden voor de maand.

tekst Laurence Machiels
beeld Sandra Verkic
datum 02-03-2023
update 11-07-2026

Bekijk ook alle tuinklussen van maart

De kasteeltuin van kasteel Hex is niet perfect, en dat is precies de bedoeling. De paden zijn niet onkruidvrij, tuinresten krijgen een tweede leven en spitten doet de tuinbaas al jaren niet meer.

Compost over de groentebedden

"De compost die we vorig jaar maakten, verdelen we nu over de groentebedden en werken we oppervlakkig in. Daarbij volg ik mijn wisselteeltplan: de percelen met vruchtgewassen en kolen krijgen een dubbele portie. De combinatie van zelfgemaakte compost en een gezond bodembeheer vormt de basis van ons succes in de moestuin. In de grond van de zaak, is het een zaak van de grond."

Rozen sanitair snoeien voor een schimmelvrije zomer

"Maart staat in het teken van de rozensnoei. We hebben honderden verschillende rozen in de tuin, waaronder zeldzame historische soorten en cultivars, die weleens gevoelig kunnen zijn voor schimmels."

"Ik heb ondervonden dat een 'sanitaire' snoei ons heel wat ziekten bespaart. De delen die sterk zijn aangetast door witziekte of sterroetdauw knip ik weg, alsook gekwetste takken. De kern snoei ik vrij, kleine takjes gaan eruit en alles wat kruist of schuurt knip ik weg."

"Zo houd ik de rozenstruiken luchtig en heeft de wind er in de zomer vrij spel in. Dat vermindert het risico op schimmels. Bij de struikrozen buig ik de verticale takken open en zet ze vast met stokken, om zo een brede en open vorm te krijgen."

Maart op kasteel Hex: spitten doen we hier niet Sneeuwklokjes

Stinzenplanten verspreiden

"Soms kom ik op plaatsen in het onderbos waar stinzenplanten zoals winterakonieten, krokussen, sneeuwklokjes, narcissen, Corydalis en speenkruid zich al mooi ontwikkeld hebben tot grote groepen."

"Dan neem ik hier en daar een spadesteek van die bolletjes mee om ze elders uit te planten. Zo werk ik de verdere verspreiding door de tuin in de hand."

Niet spitten: werken met een grelinette

"In de moestuin ruimen we het winterdek van stro en bladeren op en starten we met de grondbewerking. We doen dat niet met de spade, maar met een grelinette of woelvork, ondertussen de norm in het ecologisch tuinieren."

"Hiermee licht ik de grond even op, om de grootste kluiten te breken, maar ik keer de grond niet om, zoals met een spade, en dat is een essentieel verschil. We willen niet spitten. Met deze niet-kerende of no-dig-grondbewerking verstoor je het delicate evenwicht in de bodem niet."

"De bovenste laag rulle grond, die vol organisch materiaal zit, is immers de meest vruchtbare; die wil je aan de oppervlakte houden. Ze zit vol insecten, bacteriën en gunstige schimmeldraden die maken dat je planten goed groeien en weerbaar zijn tegen ziektes."

"Het droge materiaal dat de moestuinbedden de hele winter bedekt hield, verzamelen we op de compostplek. We zullen het de komende maanden met verse stalmest en groen materiaal mengen om tot een evenwichtige composthoop te komen."

Maart op kasteel Hex: spitten doen we hier niet Zeekool

De eerst oogst

''De jonge, gebleekte scheuten van zeekool (Crambe maritima) vormen de allereerste oogst van het jaar."

"We bleken ze onder terracottapotten; de scheuten die je dan oogst zijn heel zacht van smaak, een ware delicatesse."


Tuinresten verwerken: takkenril en hügelkultur

"Een van de aspecten van kringlooptuinieren is alle tuinresten in de tuin houden. De leilinden aan de ezelweide knotten we elke twee jaar. Met die snoeiresten bouwen we een takkenril of houtwal. Die biedt onderdak aan heel wat insecten, maar ook aan het winterkoninkje en de egel."

"In diezelfde filosofie voeren we ook het hooi van de bloemenweide niet af, maar bewaren het op hopen aan de rand van de weide. Een van mijn experimenten is om die hopen te beplanten: een populaire vorm van tuinieren in de permacultuur, bekend als hügelkultur (heuvelcultuur)."

Maart op kasteel Hex: spitten doen we hier niet

Vroeg starten in de platte bak

"In de platte bakken, onder 'koud glas, zaaien we de eerste groenten: erwtjes, wortelen, tuinkers, rucola, kervel en ook kropsla en bloemkool, om laten te verspenen. Daarvoor gebruik ik, net zoals in de serre, fijne, gezeefde compost. Ik zaai op korte rijtjes en dek de zaden af met scherp zand. Een platte bak is een goede manier om vervroegd aan de moestuin te beginnen, zonder dat je een verwarmde serre nodig hebt."


Zaaien in de kas

"In de serre (kas, red.) zaaien we selderijsoorten, zomerprei, paprika's, pepers, aubergine en meloen, en een snelle kropsla om straks in de platte bakken uit te planten. Tegen eind maart volgen de tomaten, courgettes, basilicum, komkommer en de pompoenen."

"Die vruchtgewassen hebben minstens 20 °C nodig om te kiemen. Onder de zaaibakjes leg ik een elektrische warmtemat, en 's nachts dek ik alles af met vliesdoek."

Maandelijkse tuinwerkzaamheden

Elke maand staan er andere werkzaamheden op Gusts planning, van snoeien, composteren, zaaien en mulchen tot oogsten, rooien en planten beschermen tegen vorst. Hieronder vind je per maand wat er in de tuin gebeurt, steeds met oog voor ecologisch beheer.