Ecologisch tuinieren in november: bollen en blote wortel

tekst Laurence Machiels
beeld Sandra Verkic
datum 02-11-2023
update 12-07-2026

Bekijk ook alle tuinklussen van november

In november is de moestuin van kasteel Hex bijna leeg. De bedden worden afgedekt met bladeren, kruiden en vaste planten krijgen een strodek, en Gust plant volop bollen voor een kleurrijke lente.

Bladeren gebruiken als winterdek

"De moestuin is grotendeels leeg, terwijl de gazons, paden en goten nu vol liggen met afgevallen herfstblad. We ruimen die bladeren op en voeren ze de moestuin in."

"Ik laat geen stukje blote aarde in de moestuin onbedekt. Dat winterdek van bladeren en stro beschermt de bodem tegen vorst en slagregen. Tegelijk voedt het bladerdek de kolonie regenwormen die onze moestuingrond gezond houden."

"De bladeren onder bomen, struiken en hagen laten we liggen; ze vergaan er tot nuttige humus voor de planten zelf. En in die strooisellaag overwintert tal van nuttige insecten en veel spinachtigen, allemaal kleine helpertjes van de ecologische tuinier."

November op kasteel Hex: bollen planten en blote-wortelplanten

Veldsla en witlof oogsten in november

"Het moestuinseizoen is nog niet voorbij. We oogsten nog volop verse veldsla en uit de kuil haal ik nu het lekkerste eigen witlof. Onze witlofteelt kent een heel kleine ecologische voetafdruk: we zaaien, rooien, planten en bleken het ter plaatse."

Wortelonkruiden afdekken met plastic

"In de moestuin krijgen we op bepaalde plekken af te rekenen met lastige wortelonkruiden zoals akkerwinde, klimmende winde en boterbloem. We gebruiken geen chemische middelen in de kasteeltuin; we hebben zo onze eigen truc."

"We dekken die plekken af met een stevig stuk landbouwplastic, dat we met ijzeren haakjes in de grond prikken. Op plekken waar het stoort, leggen we er nog een laag stro bovenop. In het voorjaar planten we pompoenen in gaatjes in het plastic. Pas bij de oogst van de pompoenen ruimen we het op en pakken we een ander perceel aan."

Inheemse bloemen zaaien voor de winter

"Het beste moment om een inheems bloemenmengsel te zaaien, is vlak voor de winter. Veel van die soorten zijn immers koudekiemers, die pas kiemen wanneer ze eerst de koude van de winter hebben doorgemaakt."

"We zaaien biologische mengsels, voornamelijk van Cruydt-Hoeck. Voor elke situatie in de tuin bestaat wel een specifiek mengsel: voor vochtige of droge grond, eenjarige of meerjarige bloemen."

Kruiden en vaste planten bedekken met stro

"Op het rabat, de helling tussen de hoge tuinmuur en de moestuin, leggen we stro tussen de rijtjes kruiden en vaste planten."

"Met onze handen verdelen we het stro onder en tussen de planten. We zorgen dat we op het stro blijven, en niet over de blote aarde lopen. De aarde voelt nu los en vochtig aan; het zou zonde zijn om die in te drukken. Dan krijg je 'grondbederf': alle zuurstof wordt uit de aarde gedrukt."

Struiken en boompjes verplanten met blote wortel

"Zodra de blaadjes van de takken zijn gevallen, begint het (ver)plantseizoen met blote wortel. Alle rozen, struiken en jonge boompjes die niet langer dan twee jaar geplant zijn, kunnen we nu zonder risico verplanten, als we nog wat aan de inrichting van de tuin willen veranderen."

"Sommige staan 'in de wacht' op bedden, tot we een geschikte plek voor ze hebben gevonden. Zo hebben we nu een voorraad inheemse bloeiende, bes- en vruchtdragende struiken klaarstaan om in de gemengde haag en de bosrand te planten. Ze vormen een onmisbaar element van onze ecologische puzzel."

Lees ook over rozen planten met kale wortel.

Vogels bijvoederen en nestkasten controleren

"Tijd om aan onze vogeltjes te denken. Vanaf november beginnen we bij te voederen in de moestuin, en hangen we mezenbollen in de bomen."

"Tegelijk kijken we ook alle nestkasten na. Ik heb gemerkt dat mezen vaak in de wintermaanden al een geschikt plaatsje uitkiezen om in het voorjaar een nest te bouwen."

Appels bewaren in de winterberging

"De appels liggen nu allemaal in de winterberging. We kweken verschillende rassen, elk voor eigen doeleinden."

"De vroegste zijn 'Sterappel', 'Oogstappel', die we vaak al in augustus plukken, en 'Boskoop', voor mij de beste appel voor tarte tatin. 'Court Pendu' kun je het langst bewaren; die vind ik het lekkerst wanneer hij al gerimpeld is. We kweken ook 'Cox' en 'Streping', een oud Engels reinetras, de lekkere eetappel 'Golden' en 'Gris de Brabant' of 'Greske', een heerlijk appeltje voor in de oven."

Dahlia's rooien en tulpenbollen planten

"Na de eerste nachtvorst rooien we de dahlia's en de eenjarigen. Op de vrijgekomen plekken planten we tulpenbollen. Ook die krijgen een laagje bladeren, stro of schors over zich heen gestrooid. In de lente priemen de bloembollen probleemloos door die mulchlaag heen."

Bloembollen planten: 10 vragen, 10 antwoorden

Grindpad vervangen door microklaver

"Kijk eens naar ons moestuinpad! Vorig jaar was dit nog een grindpad. Vroeger werd het met herbicide onkruidvrij gehouden. We beslisten om het te frezen en op het pad microklaver in te zaaien. Dat scheelt nu een pak wiedwerk."

"Overigens kijken we kritisch naar alle verhardingen in de tuin. Door tegels door groen te vervangen, houd je het kostbare regenwater dat in de tuin valt. Die ontharding is een van de grootste uitdagingen van het ogenblik."

Maandelijkse tuinwerkzaamheden

Elke maand staan er andere werkzaamheden op Gusts planning, van snoeien, composteren, zaaien en mulchen tot oogsten, rooien en planten beschermen tegen vorst. Hieronder vind je per maand wat er in de tuin gebeurt, steeds met oog voor ecologisch beheer.

Met eigen ogen zien?

Vind bezoekinfo op hex.be.

November op kasteel Hex: bollen planten en blote-wortelplanten